Bạn có nhầm lẫn giữa Tiêu cự và Độ dài tiêu cự như mình không?

Mở đầu

Chủ đề này bắt nguồn từ một thảo luận trong bài viết của mình về PlayBook còn làm được gì vào 2022. Mình có đề cập đến ống kính fixed focus trong bài viết và đôi lúc mình có gọi là ống kính có tiêu cự cố định

• Có 1 bạn đã thảo luận với mình và nói rằng fixed focus là khoảng nét cố định chứ không phải tiêu cự cố định (fixed focal length).
• Mình giải thích ống fixed focus mình đề cập không có bộ phận nào chuyển động để lấy nét hay thay đổi tiêu cự nên nó có tiêu cự cố định, điểm lấy nét cố định, vùng nét cố định, bấm phát chụp ngay vì vậy mình gọi nó là ống kính tiêu cự cố định cũng không sai
• Và cuộc tranh luận cũng kéo dài thêm một chút nữa mà không đi đến thống nhất với phần lớn nguyên nhân mình nghĩ do cả 2 đã bị nhầm lẫn 2 khái niệm "Tiêu cự" và "Độ dài tiêu cự" khi cả hai đang đề cập đến cùng 1 từ focal length nhưng với 2 ý nghĩa khác nhau trong 2 bối cảnh khác nhau, mình nói thiên về thuật ngữ vật lý còn bạn ấy thì thiên về thuật ngữ nhiếp ảnh

Vậy là với cái bản tính hiếu kì thì mình đã đi tìm hiểu, có hỏi cả anh Tuấn Sư Tử Sài Thành trong topic này của anh mà anh chỉ thả tim chứ không trả lời để mình có thêm động lực tự thân vận động. Rất cám ơn bạn đã thảo luận với mình trong bài PlayBook và anh Tuấn đã cho mình có cơ hội biết thêm kiến thức và có chủ đề để viết bài này. Anh @tuanlionsg ơi em gọi anh vậy cho vui thôi nhá, mong anh không phật ý, em rất ngưỡng mộ những kiến thức về nhiếp ảnh mà anh đã chia sẻ bao năm qua với anh em, cám ơn anh!

Định nghĩa

Đây là những gì mình có tìm hiểu được, xin chia sẻ với anh em cách mình định nghĩa

• Tiêu cự: tiếng anh là Focal Length. Tiêu cự của một thấu kính là khoảng cách từ quang tâm đến tiêu điểm của thấu kính (nguồn ở đây). Với ý nghĩa vật lý, tiêu cự là thuật ngữ để chỉ khoảng cách giữa tiêu điểm và quang tâm. Để lấy nét một vật thể thì cần hứng được điểm hội tụ ảnh (tiêu điểm ảnh) của vật đó trên màn chiếu, mình sẽ gọi khoảng cách từ quang tâm đến tiêu điểm ảnh này là tiêu cự điều chỉnh (s2)
• Độ dài tiêu cự: cũng gọi là Focal Length, hoặc đầy đủ là Độ dài tiêu cự ống kính - Lens Focal Length, là một thuật ngữ nhiếp ảnh thể hiện đặc tính của ống kính. Độ dài tiêu cự của một ống kính là khoảng cách từ tâm ống kính tới bề mặt phim/cảm biến hình ảnh của máy ảnh (tiêu cự) khi ống kính lấy nét ở vô cực. (nguồn ở đây hoặc bạn nào thích đọc thêm tiếng Việt thì ở đây anh tuanlionsg cũng có giải thích)

Quảng cáo

Vấn đề

Trong tiếng anh, tiêu cự và độ dài tiêu cự cùng là 1 từ, tùy vào bối cảnh sử dụng sẽ hiểu theo 2 nghĩa bên trên. Ống kính có duy nhất 1 độ dài tiêu cự thì hay được gọi là ống kính Prime hay ống Fixed hay đầy đủ hơn là Fixed Focal Length Lens. Cái cụm Fixed Focal Length Lens này dễ gây hiểu lầm nếu chúng ta không hiểu bản chất của vấn đề, vì có thể dịch ra sẽ thành "Ống kính tiêu cự cố định" khiến nhiều người nghĩ là ống kính đó chỉ có 1 tiêu cự và nó cố định.

Ở Việt Nam, trong nhiều tài liệu mình có tham khảo được, khi nhắc đến đặc tính của ống kính, độ dài tiêu cự hay bị gọi tắt là tiêu cự, nguyên nhân thì có thể do cách dịch tiếng anh ở phía trên gây ra nhầm lẫn, hoặc vì đơn giản mọi người gọi tắt mà chưa hiểu bản chất nên gây nhầm lẫn

Tuy nhiên, mình nghĩ cách gọi đúng khi dịch Fixed Focal Length Lens sẽ là "Ống kính có độ dài tiêu cự cố định", và Focal Length ở đây hiểu là độ dài tiêu cự, thể hiện đặc tính của ống kính là có độ dài tiêu cự cố định; để phân biệt với ống kính Zoom, hay Variable Focal Lengths Lens là ống kính có nhiều độ dài tiêu cự ống kính khác nhau.

Ngon Bổ Xẻ đi mổ xẻ bản chất

Mình sẽ mổ xẻ bằng một ví dụ cụ thể và gần gũi để anh em dễ hiểu những gì mình muốn truyền tải với một chiếc ống quốc dân. Ống kính có độ dài tiêu cự cố định 50mm hay thường được gọi tắt là ống kính tiêu cự 50mm, hay ống fixed 50mm, hay ống tiêu cự cố định 50mm. Vậy tiêu cự của ống kính này có thật sự "cố định" không?

Mình sẽ làm 1 bài toán nho nhỏ về vật lý cơ bản cho các bạn dễ hình dung và nhấn mạnh sự quan trọng của việc nhắc đến tiêu cự cố định của một ống kính thì phải đi kèm với việc lấy nét ở vô cực và nó khác với độ dài tiêu cự cố định ra sao (đồng thời kiểm chứng luôn xem trong nguồn mình tham khảo ở đây họ tính có chuẩn không)

Lấy nét ở vô cực

Đầu tiên, ống kính có độ dài tiêu cự 50mm sẽ có tiêu cự 50mm khi lấy nét ở vô cực. Hãy tính toán bằng công thức bên dưới với f là độ dài tiêu cự ống kính, s1 là khoảng cách từ vật thể đến với ống kính và s2 là khoảng cách từ ống kính đến cảm biến (hay còn gọi là tiêu cự điều chỉnh) để kiểm chứng điều này

Quảng cáo

Thay f = 50mm và s1 = ∞ (s1 là khoảng cách vô cùng, khi ống kính lấy nét ở vô cực)

Vậy, khi lấy nét ở vô cực, tiêu cự điều chỉnh = độ dài tiêu cự = 50mm hay có thể nói ống kính có độ dài tiêu cự 50mm sẽ có tiêu cự 50mm khi lấy nét ở vô cực.

Lấy nét ở khoảng cách gần hơn

Nếu lấy nét một vật ở khoảng cách 1 mét = 1000mm thì thay s1 = 1000 vào công thức, ta sẽ có:

Vậy khi lấy nét ở khoảng cách 1 mét, thì tiêu cự lúc này có còn "cố định" là 50mm? Câu trả lời là KHÔNG. Ống kính sẽ phải điều chỉnh bộ phận lấy nét nhằm thay đổi tiêu cự điều chỉnh như mình đã tính toán ở trên, và lúc này tiêu cự điều chỉnh của ống kính phải là s2 = 52.63mm.

Quảng cáo

Và rõ ràng lúc này, bộ phận lấy nét của ống kính phải thay đổi, dịch chuyển sao cho tiêu cự điều chỉnh ống kính tiến ra xa cảm biến hơn, với khoảng cách là 2.63mm khi so với lúc lấy nét ở vô cực (nhiều ống kính là dịch chuyển cả ống luôn á, anh em cứ xoay cái vòng lấy nét sẽ thấy)

Vậy, khi lấy nét ở khoảng cách hữu hạn, tiêu cự của ống kính lúc này sẽ khác với độ dài tiêu cự ống kính. Và rõ ràng nếu vậy thì cái ống kính này đâu thể gọi là ống kính có tiêu cự cố định 50mm được, theo mình gọi vậy và hiểu vậy là sai bản chất á, nếu hiểu đúng thì gọi tắt cũng được, nhưng mà cần hiểu đúng đã.

Nếu gọi là ống kính có độ dài tiêu cự cố định 50mm thì mình thấy đúng.
Hoặc gọi là ống kính có tiêu cự cố định 50mm khi lấy nét ở vô cùng thì ... cũng đúng

Lưu ý: Trong ống kính còn có rất nhiều thành phần và nhiều loại thấu kính với nhiều chức năng khác nhau, vì thế hoạt động thực tế cũng sẽ khác với lý thuyết. Tuy nhiên về nguyên lý lấy nét thì cũng từ vật lý mà ra, vậy nên mình tính toán ở trên như coi cả hệ thống nhiều thấu kính trong ống kính là 1 thấu kính nhằm đơn giản hóa vấn đề và đi vào bản chất, và coi khoảng cách từ quang tâm đến tiêu điểm trên màn chiếu là tiêu cự điều chỉnh. (Ống kính có thể không thay đổi tiêu cự nhưng khoảng cách này sẽ thay đổi để đưa tiêu điểm vào đúng mặt phẳng hứng ảnh)

Một video để anh em thấy khi lấy nét thì ống prime (ống có độ dài tiêu cự cố định) sẽ di chuyển một số thành phần với mục đích để thay đổi tiêu cự điều chỉnh dù là ống AF hay MF (từ phút 2:50 đến 4:50) không anh em lại bảo mình nói lý thuyết suông

Kết luận

Với phân tích và dẫn chứng như trên, mình muốn đưa ra một số kết luận cá nhân về 2 thuật ngữ này như sau:

• Tiêu cự (điều chỉnh) khác với Độ dài tiêu cự (thuật ngữ vật lý vs. thuật ngữ nhiếp ảnh) dù tiếng anh đều gọi là Focal Length
• Focal Length = Tiêu cự; nhưng Lens Focal Length = Độ dài tiêu cự ống kính, trong tiếng anh cùng là 1 từ Focal Length nhưng sử dụng và hiểu theo ngữ cảnh khác nhau
• Ống Prime hay còn được gọi là Ống Fixed. Nhưng Fixed ở đây không phải là tiêu cự cố định mà là độ dài tiêu cự cố định
• Tiêu cự chỉ bằng độ dài tiêu cự khi và chỉ khi ống kính lấy nét ở vô cực
• Tiêu cự cố định không giống với Độ dài tiêu cự cố định

Anh em nghĩ sao về những kết luận của mình? Cám ơn anh em đã theo dõi bài viết, mời anh em cùng thảo luận nhé

Lưu ý:

• Bài viết đã có một số sửa đổi từ góp ý của anh em, nên có một số comment đầu tiên của anh em là dựa trên bài viết gốc của mình
• Bài viết dựa trên nghiên cứu cá nhân, định nghĩa cá nhân, phân tích cá nhân, cách gọi cá nhân. Không áp đặt lên bất cứ ai, không tái định nghĩa bất cứ điều gì. Chỉ muốn chia sẻ một góc nhìn cá nhân của mình về cách mình hiểu một thuật ngữ. Anh em có thể hiểu cách khác hay có cách gọi khác, mong anh em chia sẻ thêm
• Bài này chỉ đề cập đến tiêu cự và độ dài tiêu cự, không đề cập đến các thông số khác có liên quan đến độ dài tiêu cự như DoF, AOV hay crop factor của kích cỡ film/cảm biến...
• Từ vô cực mình dùng để chỉ vô cực hoặc tiệm cận vô cực hoặc gần như vô cực, hoặc rất rất xa tưởng chừng như vô cực... viết ngắn gọn là vô cực
• Mình có thể đúng, có thể sai, có thể thừa, có thể thiếu, tất nhiên như bao chủ đề khác, chủ đề nhiếp ảnh cũng rất rộng lớn và có nhiều kiến thức chuyên sâu, rất mong được nghe anh em chia sẻ thêm
• Với nhiều anh em chuyên gia trong lĩnh vực, có thể những điều cơ bản này đã quá đỗi quen thuộc, nhưng với nhiều anh em khác như mình, thì đây lại là điều mới mẻ. Vì thế bài viết này sẽ hữu ích với những người mới, chứ mình không có dám múa rìu qua mắt thợ. Mong các anh em chuyên gia có thể chia sẻ thêm nếu mình còn thiếu sót

P/s: Có thể anh em chưa biết về cái ống Fixed focus mình đề cập ở đầu bài mà mình đã sử dụng thì mình chia sẻ thêm với anh em nha:

• Ống fixed focus là ống kính có điểm lấy nét được đặt cố định lúc sản xuất do vậy có điểm lấy nét cố định, đương nhiên là tiêu cự cố định (và đương nhiên là độ dài tiêu cự cũng cố định).
• Ống kính này không có bộ phận nào di chuyển để thay đổi tiêu cự nhằm lấy nét. Nguyên lý hoạt động sẽ dựa vào độ sâu trường ảnh lớn (Large Depth of Field) bằng cách sử dụng khẩu độ nhỏ để tăng độ sâu trường ảnh, giúp cho ra những bức ảnh có độ nét chấp nhận được, trong một khoảng cách tương đối chấp nhận được
• Anh em có thể thấy ống fixed focus này trên các máy như iPhone 2G (iPhone đời đầu) và iPhone 3G, BlackBerry Bold 9000, Bold 9900, khá nhiều Nokia, Samsung cục gạch hay nắp gập ngày xưa...
• Có thể có các loại ống fixed focus có cấu tạo hoặc nguyên lý hoạt động khác nữa nhưng mình không biết, mới chỉ dùng và biết loại này thôi.

Nếu thích bài viết của mình và muốn không bỏ sót các bài viết trong tương lai, anh em ấn Theo dõi mình trên tinhte nhé, mà cả facebook page nữa thì càng tốt ahihi. Mình lập account này để post những bài viết dài và chỉnh chu, không có post linh tinh nên không làm anh em phiền vì notification đâu, anh em cứ mạnh dạn follow cho mình để có thêm động lực chia sẻ nhiều thứ hay ho và hữu ích cho anh em nhé

CHUYÊN MỤC NGHỆ THUẬT LÀM GIÀU BỀN VỮNG

Nhấn vào đây để bắt đầu học

Khóa học Machine Learning cơ bản- Khoa học dữ liệu - AI

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

==***==

Khoá học Quản trị Chiến lược Dành cho Lãnh đạo Doanh nghiệp

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

==***==

Nơi hội tụ Tinh Hoa Tri Thức - Khơi nguồn Sáng tạo

Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com

Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com

--- 

Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên ZALO!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên Facebook!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa đào tạo Power BI phân tích báo cáo để bán hàng thành công

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Bảo mật và tấn công Website - Hacker mũ trắng

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học ​

KHÓA HỌC LẬP TRÌNH PYTHON TỪ CƠ BẢN ĐẾN CHUYÊN NGHIỆP

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Lập trình Visual Foxpro 9 - Dành cho nhà quản lý và kế toán

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học hướng dẫn về Moodle chuyên nghiệp và hay

Xây dựng hệ thống đào tạo trực tuyến chuyên nghiệp tốt nhất hiện nay.

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

KHÓA EXCEL CHUYÊN NGHIỆP

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học AutoIt dành cho dân IT và Marketing chuyên nghiệp

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khoá học Word từ cơ bản tới nâng cao, học nhanh, hiểu sâu

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học hướng dẫn sử dụng Powerpoint từ đơn giản đến phức tạp HIỆU QUẢ

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Thiết kế, quản lý dữ liệu dự án chuyên nghiệp cho doanh nghiệp bằng Bizagi

Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng Power Query trong Excel

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Lập trình WEB bằng PHP từ cơ bản đến nâng cao

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng TableAU - Chìa khóa thành công!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng SPSS - Chìa khóa thành công!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học "Thiết kế bài giảng điện tử", Video, hoạt hình 

kiếm tiền Youtube bằng phần mềm Camtasia Studio

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ VIDEO CLIP CHO DÂN MARKETING CHUYÊN NGHIỆP

​​​​​

HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ QUẢNG CÁO VÀ ĐỒ HỌA CHUYÊN NGHIỆP VỚI CANVA

Hãy tham gia khóa học để trở thành người chuyên nghiệp. Tuyệt HAY!😲👍

 KHÓA HỌC VIDEO- XÂY DỰNG PHẦN MỀM QUẢN LÝ BẰNG MICROSOFT ACCESS

GOOGLE SPREADSHEETS phê không tưởng

Khóa hoc lập trình bằng Python tại đây

Hãy tham gia khóa học để biết mọi thứ

Để tham gia tất cả các bài học, Bạn nhấn vào đây 

Khóa học lập trình cho bé MSWLogo

Nhấn vào đây để bắt đầu học

Khóa học Ba, Mẹ và Bé - Cùng bé lập trình  TUYỆT VỜI

Khóa học sử dụng Adobe Presenter-Tạo bài giảng điện tử

Khóa học vẽ tạo giao diện demo cho website

Để thành thạo Wordpress bạn hãy tham gia khóa học 

Tham gia khóa học tại đây

Khóa học sử dụng Edmodo để dạy và học hiện đại để thành công

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

==***==

Bảo hiểm nhân thọ - Bảo vệ người trụ cột

Cập nhật công nghệ từ Youtube tại link: congnghe.hocviendaotao.com
Tham gia nhóm Facebook
Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com
Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com

Nguồn: Tinh Tế

Share !