Boeing đang đàm phán mua lại Embraer nhằm cạnh tranh với liên minh Airbus + Bombardier

Boeing đang đàm phán để mua lại nhà sản xuất máy bay dân dụng Embraer của Brazil hiện có giá trị thị trường đến 3,7 tỉ USD. Thương vụ này nếu thành công sẽ giúp Boeing tăng sự hiện diện trên thị trường máy bay phản lực tầm ngắn đến tầm trung (RJ) cũng như đối phó với Airbus khi hãng sản xuất máy bay có trụ sở tại Toulouse, Pháp đã vừa đạt được thỏa thuận với Bombardier của Canada để phụ trách sản xuất máy bay cỡ trung (100 - 150 ghế) theo chương trình C-Series.

Embraer là một thế lực khá kín tiếng trong ngành công nghiệp hàng không và là niềm tự hào của Brazil bởi trên thế giới không nhiều quốc gia sở hữu các hãng sản xuất máy bay. Hãng này có trụ sở chính tại thành phố São José dos Campos thuộc bang São Paulo và hiện là nhà sản xuất máy bay phản lực thương mại lớn thứ 3 thế giới dựa trên doanh thu và quy mô tập đoàn với 18000 nhân viên. Embraer rất nổi tiếng trên thị trường RJ trong phân khúc 70 đến 100 ghế. Ngoài ra Embraer cũng nắm giữ thị phần lớn trên thị trường phản lực cơ doanh nhân với các dòng Legacy hay Phenom. Tại Việt Nam cách đây gần 8 năm thì Embraer cũng từng chào bán dòng máy bay Legacy 600 với mức giá thời điểm đó đến 27,5 triệu USD/chiếc.

• Trên tay Lineage 1000e - máy bay phản lực doanh nhân lớn nhất từ Embraer
• Trên tay Phenom 100e và Phenom 300 - 2 mẫu máy bay doanh nhân giá "rẻ" của Embraer

Trở lại với thương vụ nói trên, Boeing đang thảo luận về "khả năng kết hợp tiềm năng" với Embraer nhưng mục tiêu chính của gã khổng lồ trong lĩnh vực hàng không của Mỹ vẫn là thâu tóm Embraer. Tuy nhiên, thương vụ này phải được phê duyệt bởi chính phủ Brazil bởi chính phủ vừa là cổ đông lớn vừa chịu trách nhiệm quản lý Embraer. Embraer được thành lập năm 1969 với sự trợ giúp từ chính phủ Brazil và đến năm 1994 thì được tư nhân hóa.

​

Đây là thương vụ lớn nhất của Boeing kể từ khi mua lại đối thủ cũ là McDonnell Douglas vào năm 1997 và nếu thành công, sự kiện này sẽ tạo nên cơn địa chấn trong lĩnh vực hàng không cũng như làm thay đổi viễn cảnh của ngành công nghiệp hàng không toàn cầu. Dù vậy nếu chỉ dừng lại ở một thỏa thuận hợp tác chiến lược thì Boeing vẫn có cơ hội lớn bước chân vào phân khúc máy bay 100 ghế để cạnh tranh với chương trình C-Series của liên minh Airbus và Bombardier.

​

C-Series là một chương trình phát triển máy bay phản lực một lối đi (single aisle) gây tranh cãi của Bombardier nhưng Airbus cho rằng đây là phân khúc rất có tiềm năng. Nguồn gốc của thương vụ này bắt đầu một cuộc tranh chấp thương mại giữa Hoa Kỳ và Cananda về các khoản trợ cấp chính phủ cho Bombarder. Airbus mua phần lớn cổ phần của chương trình C-Series để được quyền kiểm soát hoạt động phát triển, sản xuất và kinh doanh sẽ càng khiến cho cuộc cạnh tranh giữa 2 gã khổng lồ thêm phần căng thẳng. Boeing đã lên tiếng phản đối động thái của Airbus khi cho rằng đây là "một thỏa thuận đáng ngờ giữa 2 đối thủ cạnh tranh được chính phủ trợ cấp rất nhiều nhằm tránh né những phát hiện gần đây của chính phủ Mỹ."

Bộ thương mại Hoa Kỳ cũng đã đưa ra kế hoạch đánh thuế gấp 4 lần đối với những chiếc máy bay thuộc chương trình C-Series của Bombardier được bán ra ở Mỹ sau khi Boeing phàn nàn về mức giá đắt và sự chống lưng của chính phủ. Quyết định cuối cùng sẽ được công bố vào năm tới. Riêng Brazil cũng lên tiếng thách thức sự hỗ trợ của chính phủ Canada dành cho Bombardier trước Tổ chức thương mại thế giới (WTO).

​

Để đảm bảo quyền lợi của chính phủ Brazil, Boeing sẵn sàng hành động để bảo vệ thương hiệu Embraer cũng như đảm bảo hoạt động quản lý, việc làm và đặc biệt là mảng kinh doanh giải pháp phòng thủ của Embraer. Hiện tại Boeing và Embraer đã hợp tác phát triển nhiều dòng máy bay quân sự trong đó đáng chú ý là dòng máy bay vận tải KC-390 còn bản thân Embraer cũng đang sản xuất dòng tiêm kích hạng nhẹ A-29 Super Tucano.

Boeing và Airbus hiện tại vẫn đang tập trung vào các dòng máy bay phản lực thương mại cỡ lớn với biên độ lợi nhuận cao hơn thay vì dòng máy bay dưới 100 ghế bởi chi phí phát triển tương đương trong khi giá bán phổ thông. Nếu thương vụ trên thành công, 2 gã khổng lồ vốn xưa nay cạnh tranh độc quyền trong thị trường máy bay thương mại cỡ lớn sẽ lấn sân vào thị trường máy bay cỡ nhỏ, nơi có nhiều nhà sản xuất máy bay của Canada, Trung Quốc, Nga và Nhật Bản đang nổi lên như là các đối thủ cạnh tranh tiềm năng.

​

Giám đốc điều hành công ty cho thuê máy bay Air Lease Corp - John Plueger cho biết Bombardier hiện đang nắm giữ vị trí rất vững chắc trên thị trường máy bay cỡ nhỏ, trong khi đó Sukhoi của Nga và Mitsubishi Aircraft Co. của Nhật đều đang chật vật tìm chỗ đứng. Ông nói: "Theo nhận định của tôi thì thị trường này không đủ rộng để hỗ trợ cho nhiều hơn 2 nhà sản xuất. Liệu Boeing có đang nghĩ lại về Embraer?"

Nếu mua lại Embraer, Boeing sẽ đứng trước rủi ro đụng chạm với các nhà điều hành, lực lượng lao động và nhà đầu tư. Một thỏa thuân như vậy sẽ lần đầu tiên mở rộng cơ sở sản xuất của Boeing ra ngoài lãnh thổ nước Mỹ. Ngay sau khi công bố thỏa thuận, cổ phiếu của Embraer tăng 22%, đạt 24,42 USD/cổ phiếu vào thời điểm đóng sàng. Trong khi đó cổ phiếu của Boeing giảm 1% còn 295,03 USD/cổ phiếu.

Theo: WSJ, Bloomberg​