CIA đã xem những cuộc diễu binh của Liên Xô để thu thập tình báo công nghệ quân sự như thế nào?

tình báo Mỹ CIA đã thu thập được lượng lớn thông tin về các hệ thống vũ khí mới của phía Liên Xô và con đường lây được tin đơn giản tới mức không ngờ: qua những cuộc duyệt binh. Liên Xô khi xưa thường xuyên tổ chức những cuộc duyệt binh tại Quảng trường Đỏ ở Moscow, trong đó cho thấy những trang thiết bị khí tài quân sự mới nhất nhằm khẳng định sức mạnh quân sự. Và kỳ thực, đôi bên cũng đều hiểu rõ về tầm quan trọng của các cuộc diễu binh đối với việc thu thập tin tình báo, dẫn tới nhiều tình huống dở khóc dở cười của giới tình báo hồi xưa.

Các cuộc diễu hành thường được Liên Xô tổ chức vào 1/5 để kỷ niệm ngày quốc tế lao động và ngày 7/11 để kỷ niệm cách mạng tháng 10. Ngoài ra, nguồn tin từ Mỹ khẳng định Liên Xô còn tổ chức nhiều cuộc diễu binh diễu hành tại các thành phố khác ngoài Moscow. Đặc biệt hơn, tháng 7 thường là dịp để tổ chức các cuộc diễu binh có liên quan tới máy bay.

SS-9 "Scarp" mẫu tên lửa đạn đạo xuyên lục địa được mang ra diễu hành tại quảng trường Đỏ năm 1968.​

Trong các lần diễu hành, Liên Xô đều mang ra hầu hết những thiết bị khí tài quân sự mới nhất và nhấn mạnh vẫn là các hệ thống triển khai vũ khí hạt nhân. Họ biểu diễn các loại pháo mang đầu đạn hạt nhân, tên lửa đạn đạo và nhiều loại vũ khí hạng nặng khác tại quảng trường đỏ. Các mẫu pháo hạng nặng, các bệ phóng tên lửa 240 ly, các tên lủa đất đối không nổi tiếng như SA-6 Gainful vốn có thể đe dọa cả máy bay ném bom của Mỹ cũng được mang ra diễu hành. Phía Mỹ nhận định các khí tài này thường chỉ có thể thấy được dưới dạng các đốm nhỏ trên những bức ảnh chụp từ máy bay do thám, bao gồm cả U-2. Do đó, việc quan sát chúng ở cự ly gần tại một cuộc diễu binh chính là cơ hội vô giá để thu thập tin tức tình báo.

Mẫu máy bay ném bom Bison bay trên bầu trời Moscow nhân một cuộc triển lãm máy bay tại đây vào năm 1956.​

Các tùy viên quân sự phương Tây tại các lãnh sự và đại sứ quán ở Liên Xô thường được tham dự các cuộc diễu hành và chụp lại nhiều hình ảnh làm tư liệu phục vụ công tác tình báo. Tất nhiên phía Liên Xô cũng ý thức được tầm quan trọng của các cuộc diễu binh đối với hoạt động tình báo của phía Mỹ và ít nhất một lần, họ đã đánh lừa người Mỹ, khiến Mỹ tin rằng Liên Xô đang có rất nhiều vũ khí. Cụ thể là vào 7/1955, tại một cuộc diễu hàng mừng ngày không quân, Liên Xô đã cho bay 10 chiếc máy bay ném bom chiến lược Bison theo một đội hình chuẩn bị trước để tham gia diễu hành.

Tuy nhiên, mẹo ở đây chính là sau khi bay khuất khỏi tầm mắt của các quan sát viên bên dưới, đội Bison này lại vòng lại và bay cũng đúng phi đạo đó thêm 6 lần nữa. Lúc bấy giờ, tình báo Mỹ tin rằng Liên Xô đã cho tới 60 chiếc máy bay ném bom tại cuộc diễu hành chứ không phải là 10 chiếc, từ đó họ suy ra rằng Liên Xô phải có tới tận 600 chiếc Bison, nghĩa là nhiều hơn gấp nhiều lần so với các đánh giá trước đó. Trên thực tế, lúc đó Liên Xô chỉ sở hữu có 23 chiếc máy bay ném bom Bison và rõ ràng vẫn chưa thể vượt qua Mỹ trong việc sản xuất máy bay ném bom tầm xa.