Vừa chụp vừa chạy - khái niệm khoảnh khắc ảnh của Cartier-Bresson

Three boys in Liberia.CreditMartin Munkacsi/Howard Greenberg Gallery


Alberto Giacometti, Maeght Gallery, Paris, 1961 © Henri Cartier-Bresson/Magnum Photos

Từ khi khái niệm "khoảnh khắc quyết định" được gọi tên, người chụp ảnh, với máy ảnh nhỏ và phim cuộn, đã cố gắng lên phim thiệt nhanh, chụp liên tiếp, luôn luôn mong mỏi ghi hình đúng như một khoảnh khắc mắt nhìn. Như bức ảnh Matin Munkácsi bắt đứng động tác trong khoảnh khắc với hành động trong góc nhìn bất chợt. Ngay cả Henri Cartier-Bresson, có thể gọi là người đặt tên cho "khoảnh khắc quyết định" ấy, đã từng nhận rằng trong đời ông, ông chỉ chịu ảnh hưởng bởi một bức ảnh mà thôi - đó là bức ảnh năm 1930 của Matin Munkácsi. Hình ảnh các chú bé lao xuống bờ sóng biển rất bất ngờ làm liên tưởng đến hình tượng các tượng thần Hy Lạp. Cartier-Bergson gọi là "vĩnh cữu trong một khoảnh khắc".

Anh em từng nghe rất nhiều về khái niệm "khoảnh khắc quyết định" của nhiếp ảnh gia Pháp - Henri Cartier-Bresson. Ông từng có câu lưu danh rằng: "Nhiếp ảnh là sự nhận thức đồng thời ngay trong thoáng chốc của một giây, về tầm quan trọng của sự việc và về cách tổ chức các hình dạng, sẽ mang lại cho sự việc đó một biểu hiện đúng đắn."

Trước đó, các nghệ sĩ siêu thực - bạn của Henri Cartier-Bresson - cũng có các ý tưởng đề xuất với ông. Tựa đề sách Images à la sauvette (1952) của ông được dịch ra tiếng Anh là The Decisive Moment - "khoảnh khắc quyết định". Còn trong tiếng Pháp nguyên ngữ Images à la sauvette là những bức ảnh được tóm bắt / đánh cắp là theo quan điểm của các nghệ sĩ siêu thực. Images à la sauvette - từ động từ sauver - tóm ngay tức thời những khoảnh khắc đột ngột trong sinh hoạt đời sống hàng ngày.

Trong việc thực hành nhiếp ảnh, Images à la sauvette / The Decisive Moment được xem như phương cách rất nhiều người noi theo, thực hành nó như một triết lý cho việc chụp ảnh độc đáo và giá trị của họ. Ngày nay, lý thuyết này cũng đã có phần suy giảm sức ảnh hưởng, nhiều người không ủng hộ cho rằng ảnh kiểu này rất tuyệt để đăng trang nhất các báo, nhưng cản trở việc tường thuật.

Dẫu thế nào thì nó vẫn có tầm ảnh hưởng và trở thành mẫu mực qua nhiều thời. Ngày nay, khoa học công nghệ thiết bị ghi hình phát triển đến mức rất kinh khủng. Tốc độ xử lý và ghi nhận hình ảnh rất nhanh và cực kỳ tốt. Câu chuyện còn lại là người dùng nó thế nào, và chụp gì mới là điều quan trọng nữa thôi.