Học viện đào tạo trực tuyến Thứ Tư, 15 tháng 4, 2020 0 No comments

Các nền tảng dịch vụ chia sẻ nội dung như SoundCloud, YouTube hay gần đây nhất là TikTok đã và đang trở nên cực kỳ mạnh mẽ mang đến cho giới nghệ sỹ một phương pháp mới để giới thiệu bản thân đến công chúng, và kẻ chiến thắng chính là người biết tận dụng các hình thức mới một cách linh hoạt nhất. Trong vài thập kỷ trở lại đây, các dịch vụ stream nhạc qua mạng đã bành trướng rất mạnh và trở thành công cụ tuyệt vời để các lớp nghệ sỹ mới đánh bóng tên tuổi của mình. Ở Việt Nam, các nền tản chia sẻ video, âm nhạc này cũng đã giúp đưa không ít những tên tuổi trong giới underground, indie đến với khán thính giả hơn, càng ngày càng giúp xóa nhòa ranh giới của nhạc mainstream và indie. Mình nghĩ tụi mình nên chia sẻ những nhóm nhạc, nghệ sĩ indie như Marzuz, Chillies hay Mademoiselle... mà anh em hay nghe ở bên dưới comment cho mọi người cùng nghe nhé 😁

Các dịch vụ stream nhạc hầu như đã thay đổi tất cả những gì chúng ta từng biết về âm nhạc: từ chất lượng âm thanh đến cách mà nhạc số được tạo ra, hay chúng được quảng cáo và tiêu thụ như thế nào. Cũng chính trong bối cảnh thay đổi liên tục như vậy mà các nghệ sỹ buộc phải "động não" để tìm ra hướng phát triển tốt nhất cho mình. Tương tự như các nghệ sỹ ngày xưa kiếm fan qua các buổi diễn live nhỏ lẻ, nghệ sỹ hiện nay cũng kiếm thêm fan từ các nội dung chia sẻ trên mạng, tạo nên làn sóng nội dung đa dạng đăng tải hàng ngày trên các nền tảng dịch vụ chia sẻ.

Sự ra đời của một dạng "nghệ sỹ" mới

TikTok là một nền tảng chia sẻ nội dung cho phép người dùng xem các đoạn video ngắn được đăng tải lên bởi những người dùng khác, hoặc tự đăng tải nội dung riêng của mình để chia sẻ với cộng đồng. Clip video đăng lên TikTok có thời lượng trung bình chỉ khoảng 15 giây, tương tự như dịch vụ Vine trước đây từng gây bão trong giới trẻ. Nội dung các clip được đăng lên TikTok rất đa dạng nhưng phần nhiều đều là clip nhạc, và điều này đã giúp âm nhạc tiếp cận được với những khán thính giả mới: những người không có nhiều thời gian và chỉ nhắm đến nhu cầu giải trí đơn thuần. Một lớp "nghệ sỹ" mới nhờ đó cũng nổi lên, và họ có thể là bất cứ ai.

Bạn còn nhớ MySpace chứ?

Bằng một cách nào đó chúng ta có thể nhận định rằng cuộc cách mạng nhạc số đã bắt đầu bởi MySpace cách đây khoảng 20 năm. MySpace từng là mạng xã hội và nền tảng chia sẻ nội dung rất thành công, tạo nên một địa điểm giao lưu cộng đồng và cho ra đời các "nghệ sỹ trên mạng", trong đó có cả những người may mắn được lọt vào mắt xanh của các nhãn thu hay đơn vị chủ quản nào đó. Nói chung MySpace vẫn chỉ là nơi giao lưu, và chưa ai tính đến chuyện lấy nó làm bàn đạp để tiến thân cả.

Arctic Monkeys là một trong những nhóm rock đầu tiên thành danh qua mạng sau khi đã thử hầu hết các loại hình khác như biểu diễn ở các bar nhỏ, tặng miễn phí CD hay đăng lên mạng các đoạn demo. Nhóm được biết đến toàn cầu sau khi bản demo đăng tải được công chúng chú ý, sau đó phát triển theo "công thức" phát hành một bản hit single, rồi đến hit album và một chuyến lưu diễn thế giới. Chính sự thức thời của Arctic Monkeys đã đưa họ vào showbiz và từ đó mới đạt được thành công, chứ hoàn toàn không hề theo kiểu "thành công đến ngay lập tức" như thường thấy hiện nay.

"Công thức thành công" nói trên tuy nhiên đã bị phá vỡ khi các nền tảng như SoundCloud, Bandcamp, YouTube và hiện giờ là TikTok bắt đầu phát triển mạnh. Ai cũng có thể tự làm nhạc và tải lên để chia sẻ với cộng đồng, mang âm nhạc của mình giới thiệu với công chúng thật nhanh chóng và cũng không kém phần tiện lợi. Mô hình single>album>tour vì thế cũng bắt đầu trở nên lỗi thời.

"Một phút lên hương"

Maggie Rogers trong một chương trình sáng tác nhạc đã khiến Pharrell Williams rơi nước mắt với ca khúc Alaska, và đoạn video này được lan truyền trên mạng với tốc độ chóng mặt. Maggie Rogers đã có thể dễ dàng bán được hàng nghìn bản album mà cô đăng tải trên Bandcamp, tuy nhiên cô lại chọn nước cờ thông minh hơn là giữ lại Alaska cho đến khi được các nhãn thu lớn liên lạc, rồi phát hành ca khúc này với nhãn thu độc lập của riêng mình. Khi tham gia chương trình SNL vào khoảng cuối năm 2018, Maggie Rogers đã nghiễm nhiên trở thành một nghệ sỹ chuyên nghiệp nhờ vào chính các dịch vụ cung cấp nhạc qua mạng.

Nhóm Car Seat Headrest (Virginia) cũng thu được tiếng tăm khi đăng tải chuỗi album (thu âm bằng MacBook và phần mềm GarageBand) của mình lên mạng. Chất lượng âm thanh của bản thu thì tầm thường thôi nhưng được cái là các ca khúc đều rất hay, nhờ đó Car Seat Headrest được cộng đồng chú ý và ủng hộ. Nhóm sau đó ký hợp đồng với Matador, cũng là nơi phát triển những cái tên nổi tiếng trong giới lo-fi như Liz Phair hay Guided by Voices.

SoundCloud bắt đầu rầm rộ

Những ca khúc acoustic ngọt ngào và lo-fi indie rock nói chung đã có mặt từ rất lâu rồi, vì vậy chính sự phát triển mạnh mẽ của hip-hop đã giúp mở rộng các ranh giới của các trang mạng âm nhạc. Cụm từ "SoundCloud rap" và "mumble rap" tuy nhiên lại chẳng phải là để khen ngợi, mà thay vào đó là ám chỉ chất lượng tệ hại của các bản thu, cũng như tính hời hợt và thiếu đầu tư của một số "nghệ sỹ mạng". Ngoài ra đây còn là sự dè bỉu cho việc phải dựa dẫm hoàn toàn vào phát hành qua mạng chứ không có bất cứ nền móng gì cả.

Phần nhiều các "SoundCloud rapper" đều rap theo phong cách Florida kiểu "hét vào mặt" người nghe, vô cùng "dữ dội" với giọng đọc ậm ờ thiếu rõ ràng. Giai điệu beat cũng được pha thêm chút R&B nghe "cho nó mượt" hay thêm các tiếng chập nháy lạ tai (mà đa phần là gây khó chịu), hoặc tiếng hát được làm chậm (lấy ví dụ với Don't - Bryson Tiller). Don't tuy nhiên lại trở thành một trong những bản hit SoundCloud đầu tiên được chứng nhận platinum ở cả hai "mặt trận" stream qua mạng và bán đĩa.

Các nhãn thu lớn cũng không hề ngó lơ trước những cơ hội mà các nền tảng chia sẻ âm nhạc có thể mang lại. Hiện nay mỗi track mới của các nghệ sỹ tiếng tăm thường được phát hành trước trên Bandcamp hay SoundCloud. Tuy nhiên SoundCloud một mặt nào đó đã trở thành nạn nhân của chính thành công của nó. Thời kỳ "SoundCloud rap" sụp đổ đột ngột khi các nghệ sỹ SoundCloud được yêu thích như Lil Peep, XXXtentacion và Juice WRLD đột ngột ra đi, để lại khoảng trống khó có thể lấp đầy trong lòng thính giả.

SoundCloud còn vấp phải vết xe đổ thường thấy ở những dịch vụ non trẻ khác là muốn kiếm tiền quá sớm. Bắt chước theo Spotify, SoundCloud cung cấp hình thức đăng ký premium để tắt quảng cáo, sau đó liên kết với các nhãn thu lớn và yêu cầu nghệ sỹ phải trả phí để được đăng tải tác phẩm nhưng lại không trả tiền bản quyền. Kết quả của việc làm này là cái chết có thể đoán trước được của SoundCloud vào năm 2017. Sự sụp đổ của SoundCloud bù lại đã giúp các dịch vụ âm nhạc xuất hiện sau nó học hỏi được nhiều rất kinh nghiệm xương máu.

TikTok xuất hiện

Nhìn trên khía cạnh âm nhạc thì sự thú vị của TikTok nằm ở chỗ các ca khúc có thể trở nên nổi tiếng một cách ngẫu nhiên. Điểm quan trọng nhất là phải làm được 1 clip ngắn đủ sức để thu hút người xem, do đó sử dụng 1 bài hát có sẵn là chấp nhận được (và chỉ "mượn" 15 giây của bài hát thì chưa cần phải trả phí bản quyền). Lấy ví dụ với đoạn clip hài hước "mượn" bài Break My Stride của Matthew Wilder xuất hiện trên TikTok hoàn toàn ngẫn nhiên, nhưng đến nay đã phát triển thành hơn 800.000 phiên bản TikTok khác nhau. Con số này gần như bằng với doanh số bán ra của ca khúc, đến mức chính Matthew Wilder cũng tham gia Break My Stride Challenge với clip TikTok của ông.

Thêm 1 clip TikTok nổi tiếng nữa là Hokus Pokus (Clown Posse) đã từng trở thành một trào lưu TikTok mang tên Clown Check. Clip có ý tưởng rất đơn giản, chỉ cần người diễn hóa trang thành hề và hát nhép theo nhạc là xong. Phần nhiều clip TikTok Hokus Pokus đều đến từ các Juggalo (fan của ICP), với phần còn lại đến từ chị em phụ nữ và trẻ em, vốn không phải là nhóm người xem mà clip hướng đến ban đầu. Ta có thể thấy chính nhờ TikTok mà Clown Posse đã trở thành hiện tượng.

Một số ca khúc mới cũng trở nên nổi tiếng (hoặc đang nổi tiếng và nhận được nhiều sự chú ý hơn nữa) có thể nhắc đến như iSpy (KYLE), Mom (Meghan Trainor) hay Caroline (Aminé)... cũng nhờ vào những đoạn clip 15 giây trên TikTok.

Những nhà sản xuất nhạc với cái đầu nhanh nhạy không hề bỏ lỡ cơ hội này. Trong một bài phỏng vấn với Guardian, nhạc sỹ Ben Kohn, người viết ca khúc hit Someone You Loved (Lewis Capaldi), cũng cho rằng "có một điều kỳ lạ nào đó đang diễn ra trên TikTok". Hồi tháng 2/2020, nhạc sỹ Stephen Merritt (nhóm The Magnetic Fields) cũng trình làng album EP Quickies với 5 ca khúc ngắn có thời lượng dưới 1 phút.

Nền tảng tìm kiếm và quản lý nghệ sỹ kiểu mới

Sự phát triển của TikTok đã biến nó thành một mái nhà chung cho nghệ thuật, phục vụ tốt cho nhu cầu tìm kiếm các tài năng mới của những công ty giải trí. Những người sáng tạo nội dung sau khi được phát hiện sẽ tiếp tục được mài giũa để trở thành các nghệ sỹ thực thụ. Lấy ví dụ với người mẫu kiêm nhạc công LoveLeo được phát hiện và ký hợp đồng bởi công ty Godmode sau đó đã có được hợp đồng với Republic Records. Ca khúc hit Boyfren của anh được stream hơn 10 triệu lượt trên Spotify chỉ trong vài tháng, và ca khúc hit Rosie tiếp theo cũng tiếp nối thành công.

Tuy nhiên điều đáng nói ở đây chính là TikTok đã mang đến cơ hội công bằng cho tất cả mọi người, dù đó là một nghệ sỹ tiếng tăm hay chỉ là chú nhóc vẽ mặt hề nhảy mua vui trên phố. Andy Warhol từng nói rằng ai cũng sẽ có "15 phút nổi tiếng", nhưng cái mà ông không ngờ đến là thực sự chỉ cần 15 giây mà thôi.

Nguồn udiscovermusic