Câu chuyện đằng sau vụ thử nghiệm bom của Oppenheimer: quả bom có thể hủy diệt thế giới

Hóa ra trong quá trình nghiên cứu, nhóm dự án phát triển bom hạt nhân đã biết rằng vụ nổ có một khả năng là đốt cháy cả bầu khí quyển. Thế nhưng, dự án Manhattan vẫn diễn ra!

Trong đoạn trailer giới thiệu phim Oppenheimer bên trên, tướng Groves, người được tổng thống giao nhiệm vụ chỉ huy dự án Manhattan đã hỏi Oppenheimer - người đứng đầu nhóm nghiên cứu phát triển rằng: "Có phải chúng ta đang bàn về một khả năng, là khi bấm nút kích hoạt quả bom, chúng ta sẽ hủy diệt thế giới?"

Lúc đó, Oppenheimer đã trả lời rằng khả năng đó "gần như bằng không!".

Tướng Groves đã hỏi lại một cách đầy lo ngại và không yên tâm: "Gần như bằng không?"

Và Oppenheimer đáp lại rằng "Không thì tốt:"

"Quả bom sẽ thiêu rụi cả bầu khí quyển, hủy diệt toàn bộ những sinh vật ở trong đó"

Có thể sẽ có người nói rằng trong một bộ phim, đạo diễn có thể thêm thắt tình tiết "có lo ngại rằng quả bom nguyên tử đầu tiên sẽ hủy diệt cả thế giới" nhằm tăng kịch tính cho bộ phim. Tuy nhiên, một số nhà khoa học trong nhóm nghiên cứu lúc đó đã thực sự lo lắng về kịch bản này. Cụ thể vào năm 1942, Edward Teller, nhà nghiên cứu sau này đã phát minh ra bom khinh khí còn có sức hủy diệt mạnh hơn nhiều lần, đã công bố nghiên cứu của ông rằng: "một vụ nổ nguyên tử hoàn toàn có khả năng sinh nhiệt độ nóng hơn cả mặt trời, và có thể dẫn tới các điều kiện thích họp để phát ứng nhiệt hạch xảy ra (vốn đã được phát hiện ra những năm gần đây và hiện loài người vẫn còn rất ít hiểu biết về nó).

Nói cách khác, chính các nhà khoa học trong nhóm dự án Manhattan đã biết có khả năng vụ nổ đầu tiên có thể đốt cháy cả bầu khí quyền và tất nhiên, khi đó là giết chết mọi thứ chứa trong khí quyển này.

Nghiên cứu của Teller lúc đó đã tạo nên làn sóng dư luận. Một số nhà vật lý thì kiên quyết bác bỏ khả năng này. Một số người thì lại bị giả thuyết của Teller thuyết phục và đứng về phía ông với quan điểm rằng "suy cho cùng thì chúng ta vẫn chưa hiểu một cách đầy đủ về phản ứng hạt nhân thực sự sẽ diễn ra như thế nào?"


Edward Teller ảnh thật bên trái và tạo hình nhân vật trong bộ phim

Lúc bấy giờ, dự án Manhattan tại Los Alamos ở New Mexico đã nộp một báo cáo tuyệt mật, trong đó kết luận rằng điều này "không thể xảy ra". Điều này khiến nhiều người trong số các nhà khoa học thuộc dự án lo sợ và họ đã liên tục kiểm tra lại các tính toán của họ cho đến ngày thử nghiệm.

Quảng cáo

Nhà vật lý đoạt giải Nobel Arthur Compton - người sau này nói rằng "thà chấp nhận làm nô lệ cho Đức Quốc xã còn hơn là chạy theo cơ hội phủ bức màn cuối cùng lên nhân loại" - là một trong số những người vẫn còn giữ hoài nghi cho đến thời điểm kích nổ quả bom. Thậm chí khi các nhà vật lý của Dự án Manhattan đang chờ thử nghiệm diễn ra tại Trinity, Compton còn đề xuất đùa rằng cả nhóm hãy đặt cược xem liệu họ có hủy diệt sự sống trên Trái đất hay không.

James Conant, lúc bấy giờ là chủ tịch Đại học Harvard đồng thời là nhân chứng của cuộc thử nghiệm Trinity, sau này kể lại rằng khi ánh sáng từ cuộc thử nghiệm bất ngờ sáng hơn và lâu hơn nhiều so với những gì họ dự đoán, suy nghĩ tức thời trong đầu ông là "chúng ta đã thật sự đốt cháy bầu khí quyển và hủy diệt thế giới."



Mãi về sau này, cho tới gần đây, chúng ta đã đủ hiểu về nhiệt hạch, năng lượng nguyên tử để biết rằng bom hạt nhân thực sự không thể đốt cháy bầu khí quyển. Nhưng trong cuốn sách với tựa để The Precipice của mình, nhà nghiên cứu rủi ro hiện sinh Toby Ord lập luận rằng nhóm nghiên cứu vào thời điểm đó cho tới tận cũng đã không thể hoàn toàn tin tưởng vào kết luận của họ.

Trên thực tế, một sai lầm do tính toán của các nhà khoa học hạt nhan đã từng xảy ra trong lịch sử. Điển hình như trong vụ thử nhiệt hạch Bravo, các nhà khoa học đã mắc một sai lầm chết người trong tính toán, dẫn tới một vụ nổ lớn hơn nhiều so với tính toán, khiến hàng trăm người bị nhiễm độc phóng xạ. Lúc đó, các nhà khoa học cho rằng lithium-7 về cơ bản là trơ, nhưng khi vụ nổ Bravo xảy ra với năng lượng lớn hơn vụ nổ ở Hiroshima hàng nghìn lần, họ biết được rằng nó thực sự phản ứng ở nhiệt độ phù hợp.

Bởi vũ khí hạt nhân có phải đâu trò đùa

Quảng cáo

Bức ảnh âm bản chụp lại khoảnh khắc từ mili giây đầu tiên của vụ nổ, đánh dấu khoảnh khắc khai sinh của thời đại hạt nhân. Những điểm sáng là nơi âm bản bị nhiệt đốt cháy.

Câu hỏi đặt ra ở dây là điều gì lại khiến những người tử tế, thông minh, cẩn thận và chu đáo, những nhà khoa học vốn xem trọng sự chính xác một cách tột độ, những con người đang nhận trọng trách chế tạo bom nguyên tử, bao gồm cả chính Oppenheimer lại có vẻ vô trách nhiệm nghiêm trọng đến thế?

Chắc chắn bất cứ ai, dù là nhà khoa học hay người bình thường, cũng sẽ phản đối một thí nghiệm có thể gây hủy diệt thế giới, bất kể tỷ lệ xảy ra có nhỏ tới cỡ nào. Người Trung Quốc có câu vạn nhất không bằng nhất vạn, cổ nhân cũng dạy rằng "ở đời chuyện gì cũng có thể xảy ra lần đầu",... là thế. Rõ ràng, rủi ro đối với sự sinh tồn của loài người thì dù có nhỏ tới đâu cũng không thể nào chấp nhận được. Lẽ ra, các nhà khoa học phải tìm hiểu về năng lượng hạt nhân đủ tới mức họ hoàn toàn đảm bảo rằng quả bom sẽ không thiêu hủy cả bầu khí quyển này.

Có ý kiến cho rằng, câu trả lời có thể nằm ở cuộc cạnh tranh địa chính trị mà các nhà khoa học của Dự án Manhattan tin rằng họ đang đối đấu với Đức quốc xã. Logic khủng khiếp của việc chế tạo quả bom là nếu Hitler chế tạo nó trước, hắn có thể bắt cả thế giới làm con tin và truyền bá một hệ tư tưởng về cái ác và sức tàn phá vô song, vì vậy điều duy nhất quan trọng là phải đến được đó trước.

Đó là niềm tin mà các nhà khoa học được gieo vào lúc dự án Manhattan khởi xướng. Tất nhiên, cuối cùng thì rõ ràng là Đức quốc xã chưa bao giờ có thể chế tạo hoàn tất một quả bom nguyên tử. Trên thực tế, vào ngày 16 tháng 7 năm 1945, tại thời điểm xảy ra cuộc thử nghiệm Trinity, Đức đã đầu hàng. Thậm chí, ngay cả khi việc chấp nhận rủi ro với số phận của từng người còn sống là chính đáng để ngăn chặn Hitler, thì điều đó đã đã không còn hợp lý ở thời điểm vài tháng trước khi khoảnh khắc đếm ngược Trinity bắt đầu.



Nếu Oppenheimer để lạ nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời, thì cuốn sách với tựa đề The Making of the Atomic Bomb của Richard Rhodes có thể sẽ giúp chúng ta hiểu thêm về Dự án Manhattan, về những con người với cá tính phi thường thúc đẩy dự án và cách họ đưa ra những quyết định cuối cùng đưa vũ khí nguyên tử vào sử dụng trong thế giới thật. Trong quyển sách này, có thể sẽ phần nào lý giải được những thắc mắc tồn đọng nói trên ở một cách nào đó, dù chưa hoàn hảo.

Có thể nguyên nhân là các nhà khoa học trong dự án đã quá bận suy nghĩ về cách chế tạo quả bom nên không thể xét lại câu hỏi rằng liệu công việc của họ đang làm có còn phù hợp khi tình hình chiến sự đã thay đổi hay không. Một dự án có quy mô và tầm cỡ như Dự án Manhattan, được chi phí khổng lồ, nguồn nhân lực khủng khiếp, chịu những áp lực không thể tưởng tượng được, đã buộc các nhà nghiên cứu phải dành nhiều năm cuộc đời của họ để xây dựng một thứ gì đó hoàn toàn chưa từng có và mang tính cách mạng.

Xét ở góc độ tâm lý, đứng trong tình thế đó, các nhà khoa học đơn giản là không thể vì những thay đổi địa chính trị mà nghĩ tới ý định từ bỏ công việc vốn đã xác định là cả đời để làm, lại đang trên đà hoàn thành. Có lẽ vì thế, nên ngay cả khi có những lo ngại mơ hồ về việc quả bom sẽ đốt cháy cả bầu không khí của Trái Đất hay nhiều nghi ngại khác rằng thế giới sẽ vĩnh viễn thay đổi theo chiều hướng tệ hơn, cũng không thể lung lay công việc đang dang dở của họ.



Các nhà khoa học lúc đó kiểm tra đi kiểm tra lại các tính toán của họ nhưng dường như họ vẫn đang nghĩ rằng "chúng tôi sẽ tiếp tục thử nghiệm trừ khi chúng tôi phát hiện ra rằng nó sẽ đốt cháy bầu không khí" thay vì "chúng tôi sẽ không tiếp tục thử nghiệm trừ khi chúng tôi biết đủ về phản ứng tổng hợp để hoàn toàn tin tưởng rằng nó sẽ không xảy ra,". Bởi thế, suy nghĩ rằng "liệu chúng ta có cần phải tiếp tục dự án nữa hay không khi Đức Quốc xã đã bị đánh bại?" có vẻ không hề nằm trong đầu họ.

Ngay sau cái chết của tổng thống Franklin Roosevelt vào tháng 4 năm 1945, Tổng thống Harry Truman ngay lập tức được thông báo về dự án phát triển quả bom. Theo lời kể của Truman, Jimmy Byrnes, cố vấn thân cận của Roosevelt, nói với ôgn rằng: "họ đang hoàn thiện một loại thuốc nổ đủ lớn để hủy diệt cả thế giới. Và tất nhiên, quả bom cũng có thể đặt chúng ta vào một vị trí để đưa ra các điều khoản của mình khi chiến tranh kết thúc."

Câu hỏi cần đặt ra là khi nào, chứ không phải là có hay không!

Người ta thường sẽ có cảm giác rằng câu hỏi ở vế thứ hai có vẻ nghiêm trọng hơn vế đầu. Trong cuốn The Making of the Atomic Bomb đã miêu tả tổng thống Truman là một người không thể kiên nhẫn để đọc hết những báo cáo dài về việc tăng tốc dự án bom, tập trung vào vũ khí laser cũng như những tác động của nó tới quan hệ Mỹ - Liên Xô. Và lúc này, người ta chuyển sang luôn quyết định rằng khi nào thả bom với mặc định rằng nó đã hoạt động. Không có tài liệu lịch sử nào cho biết liệu rằng tất cả đã cùng ngồi xuống họp để nghiêm túc thảo luận rằng có nên tiếp tục tiến hành dự án Manhattan hay không. Tất nhiên, cũng có một số nhà khoa học lên tiếng phản đối. Điển hình như ý kiến của nhà vật lý Leo Szilard vốn cảnh báo trước rằng việc sử dụng bom sẽ chỉ khuyến khích Liên Xô tăng tốc nỗ lực của chính họ, vấn đề lúc đó chỉ còn là khi nào chứ không phải là có hay không.

Và đôi khi, trên đây là những lý do khiến cho những bộ óc thông minh nhất thế giới chỉ còn cách là "vừa mếu vừa đùa" rằng "hy vọng việc làm của họ không đặt dấu chấm hết cho sự sống trên Trái Đất."

Một điều không thể phủ nhận, những người thuộc Dự án Manhattan đều là những con người rất xuất sắc. Và cho đến nay, Trái đất vẫn sống sót sau sự ra đời của phát minh vĩ đại của họ. Tuy nhiên, những gì xảy ra trong quá trình tiến hành dự án nên được kể như một câu chuyện cảnh báo, chứ không phải là một câu chuyện về chiến thắng hay thành công.



Hoàn toàn không khó tìm ra những lập luận để hiểu tại sao những nhà vật lý hoàn toàn chắc chắn rằng quả bom khiến cả khí quyển bốc cháy là một lo lắng hư cấu nên vẫn tiến hành thử nghiệm. Nhưng vẫn còn những người không chắc chắn và lo lắng về điều đó cho đến phút cuối cùng thì sao? Có phải về cơ bản, họ đã chấp nhận bản thân bị áp lực từ các đồng nghiệp vốn theo quan điểm phải tiếp tục một thử nghiệm mà họ nghĩ có thể giết chết mọi người trên Trái đất, vì một lý do (đánh bại Đức quốc xã) không còn tồn tại nữa? Các nhà khoa học thiên tài phải ứng xử như thế nào khi họ được giao nhiệm vụ phát minh ra một loại siêu vũ khí, một dự án thay đổi sự nghiệp khoa học của họ, và rồi phải đứng trước quyết định hủy bỏ nó nếu như lợi ích của loại siêu vũ khí ấy dường như không còn đáng để đánh đổi nữa?

Nếu phải kể tới một chi tiết không thực tế trong bộ phim Oppenheimer, thì đó là khoảnh khắc Thiếu tướng Groves, người trong đoạn trailer đã thúc ép nhà khoa học về việc liệu một nguy cơ tỷ lệ nhỏ có nên được coi là không thể chấp nhận được hay không. Tuy nhiên, người ta vẫn chưa tìm thấy được tài liệu nào cho thấy tướng Groves hoặc bất kỳ ai khác, nghiêm túc kiểm tra lại các tính toán trong cảnh báo của Teller, người vốn đã từng trăn trở với nỗi lo này.

Còn về Oppenheimer, câu mình thích là khi Einstein nói với Oppenheimer rằng: "Rồi họ sẽ vinh danh cậu, nhưng không phải vì cậu, mà là vì họ."

Tham khảo 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10

CHUYÊN MỤC NGHỆ THUẬT LÀM GIÀU BỀN VỮNG

Nhấn vào đây để bắt đầu học

Khóa học Machine Learning cơ bản- Khoa học dữ liệu - AI

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

==***==

Khoá học Quản trị Chiến lược Dành cho Lãnh đạo Doanh nghiệp

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

==***==

Nơi hội tụ Tinh Hoa Tri Thức - Khơi nguồn Sáng tạo

Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com

Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com

--- 

Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên ZALO!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên Facebook!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa đào tạo Power BI phân tích báo cáo để bán hàng thành công

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Bảo mật và tấn công Website - Hacker mũ trắng

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học ​

KHÓA HỌC LẬP TRÌNH PYTHON TỪ CƠ BẢN ĐẾN CHUYÊN NGHIỆP

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Lập trình Visual Foxpro 9 - Dành cho nhà quản lý và kế toán

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học hướng dẫn về Moodle chuyên nghiệp và hay

Xây dựng hệ thống đào tạo trực tuyến chuyên nghiệp tốt nhất hiện nay.

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

KHÓA EXCEL CHUYÊN NGHIỆP

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học AutoIt dành cho dân IT và Marketing chuyên nghiệp

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khoá học Word từ cơ bản tới nâng cao, học nhanh, hiểu sâu

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học hướng dẫn sử dụng Powerpoint từ đơn giản đến phức tạp HIỆU QUẢ

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Thiết kế, quản lý dữ liệu dự án chuyên nghiệp cho doanh nghiệp bằng Bizagi

Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng Power Query trong Excel

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Lập trình WEB bằng PHP từ cơ bản đến nâng cao

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng TableAU - Chìa khóa thành công!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng SPSS - Chìa khóa thành công!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học "Thiết kế bài giảng điện tử", Video, hoạt hình 

kiếm tiền Youtube bằng phần mềm Camtasia Studio

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ VIDEO CLIP CHO DÂN MARKETING CHUYÊN NGHIỆP

​​​​​

HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ QUẢNG CÁO VÀ ĐỒ HỌA CHUYÊN NGHIỆP VỚI CANVA

Hãy tham gia khóa học để trở thành người chuyên nghiệp. Tuyệt HAY!😲👍

 KHÓA HỌC VIDEO- XÂY DỰNG PHẦN MỀM QUẢN LÝ BẰNG MICROSOFT ACCESS

GOOGLE SPREADSHEETS phê không tưởng

Khóa hoc lập trình bằng Python tại đây

Hãy tham gia khóa học để biết mọi thứ

Để tham gia tất cả các bài học, Bạn nhấn vào đây 

Khóa học lập trình cho bé MSWLogo

Nhấn vào đây để bắt đầu học

Khóa học Ba, Mẹ và Bé - Cùng bé lập trình  TUYỆT VỜI

Khóa học sử dụng Adobe Presenter-Tạo bài giảng điện tử

Khóa học vẽ tạo giao diện demo cho website

Để thành thạo Wordpress bạn hãy tham gia khóa học 

Tham gia khóa học tại đây

Khóa học sử dụng Edmodo để dạy và học hiện đại để thành công

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

==***==

Bảo hiểm nhân thọ - Bảo vệ người trụ cột

Cập nhật công nghệ từ Youtube tại link: congnghe.hocviendaotao.com
Tham gia nhóm Facebook
Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com
Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com

Nguồn: Tinh Tế

Share !