Trong lịch sử phát triển của máy bay trực thăng, có khá nhiều chiếc mang hình dạng độc đáo, trong đó CH-54 là một trường hợp tiêu biểu. Sikorky CH-54 Tarhe là máy bay trực thăng vận tải hạng nặng, động cơ kép do hãng Sikorsky Aircraft thiết kế cho Lục quân Hoa Kỳ. Nó được đặt theo tên của Tarhe, một thủ lĩnh của bộ tộc da đỏ Wyandot vào thế kỷ 18, có biệt danh là "Cần cẩu", trong ngôn ngữ của bộ tộc này Tarhe có nghĩa là cần cẩu. Máy bay này có một phiên bản dùng trong hoạt động dân sự là Sikorsky S-64 Skycrane.
Chiếc Sikorsky S-60, nguyên mẫu của CH-54, chỉ được chế tạo duy nhất một chiếc năm 1959 và bị rơi vào tháng 4/1961. Nó có hình dạng khá giống với CH-54 nhưng có phần buồng lái ngắn chỉ bằng một nửa và động cơ cũng có sự khác biệt. Ảnh: Wikipedia.
Vào thời điểm đó, Sikorsky đang phát triển chiếc S-64 Skycrane, một loại trực thăng dân dụng hạng nặng được thiết kế để mang theo tải trọng lớn hoàn toàn lộ thiên. Cho nên phát triển thêm một phiên bản quân sự của chiếc trực thăng này cũng là điều hợp lý. Sikorsky nhận thấy những lợi ích của việc sử dụng động cơ trục tua-bin (turboshaft), nhưng vào thời điểm đó không có động cơ phù hợp bởi chúng chưa được sản xuất. Vì vậy, họ đã hợp tác với nhà sản xuất động cơ danh tiếng Pratt & Whitney của Mỹ để sửa đổi động cơ phản lực tua-bin JT12 của P&W và tạo ra một động cơ trục tua-bin mới.
Quá trình phát triển
Quá trình phát triển của trực thăng CH-54 có thể bắt nguồn từ nghiên cứu trước đó của Sikorsky về một chiếc trực thăng làm nhiệm vụ cần cẩu trên bầu trời (sky-crane), đặc biệt tiền thân của nó là chiếc Sikorsky S-60 có từ cuối những năm 1950, sử dụng động cơ piston. Sau Chiến tranh Triều Tiên, Quân đội Hoa Kỳ muốn có một chiếc trực thăng mới để thay thế cho Sikorsky CH-37 Mojave, một loại trực thăng vận tải hạng nặng đời đầu cũng sử dụng động cơ piston. Hãng Sikorsky rất mong muốn được đáp ứng nhu cầu này. Chiếc Sikorsky S-60, nguyên mẫu của CH-54, chỉ được chế tạo duy nhất một chiếc năm 1959 và bị rơi vào tháng 4/1961. Nó có hình dạng khá giống với CH-54 nhưng có phần buồng lái ngắn chỉ bằng một nửa và động cơ cũng có sự khác biệt. Ảnh: Wikipedia.
Vào thời điểm đó, Sikorsky đang phát triển chiếc S-64 Skycrane, một loại trực thăng dân dụng hạng nặng được thiết kế để mang theo tải trọng lớn hoàn toàn lộ thiên. Cho nên phát triển thêm một phiên bản quân sự của chiếc trực thăng này cũng là điều hợp lý. Sikorsky nhận thấy những lợi ích của việc sử dụng động cơ trục tua-bin (turboshaft), nhưng vào thời điểm đó không có động cơ phù hợp bởi chúng chưa được sản xuất. Vì vậy, họ đã hợp tác với nhà sản xuất động cơ danh tiếng Pratt & Whitney của Mỹ để sửa đổi động cơ phản lực tua-bin JT12 của P&W và tạo ra một động cơ trục tua-bin mới.
Một chiếc Sikorsky CH-54 được trưng bày tại bảo tàng ở bang Mississippi, động cơ được đặt trên đỉnh máy bay. Ảnh: Flickr.
Chiếc trực thăng này có một tính năng độc đáo vào thời đó: một hệ thống điều khiển hoạt động bay tự động, giống như hệ thống điều khiển từ xa. Hệ thống này cho phép thành viên phi hành đoàn ngồi đằng sau điều khiển các chuyển động của trực thăng (như di chuyển lên, xuống hoặc quay hai bên) với khả năng điều khiển 10%. Nó cũng có chức năng duy trì một độ cao ổn định. Hệ thống này rất được đánh giá cao vì nó khiến cho việc lái trực thăng theo các quy tắc bay bằng thiết bị (IFR) tương đối dễ dàng. IFR tức là các quy tắc dành cho việc bay bằng cách tham chiếu những thiết bị trong buồng lái và việc điều hướng được thực hiện bằng cách tham khảo các tín hiệu điện tử, chứ không phải nhờ quan sát bên ngoài buồng lái.
Bên trong buồng lái của một chiếc CH-54B, Lancaster, bang California. Ảnh: Airteamimages.
Thiết kế phần thân của chiếc trực thăng này đã được cân nhắc rất nhiều, đặc biệt là phải làm cho nó nhẹ nhất có thể và dễ bảo trì. Thiết bị hạ cánh (càng đáp) được làm sao cho có thể uốn cong để giúp việc tải hàng dễ dàng hơn và giúp trực thăng vận hành được trên bề mặt dốc nghiêng.
Thiết bị hạ cánh chính (2 bánh phía sau) của phiên bản CH-54A. Ảnh: Travelforaircraft.Ngay từ đầu, nhà sản xuất Sikorsky đã muốn chiếc trực thăng này chở được nhiều chủng loại hàng hóa. Vì vậy, họ đã trang bị cho nó các phụ kiện để chở sà lan và một "khoang chở người", hoàn toàn khác với buồng lái, được thiết kế với mục đích đặc biệt. Khoang này có thể được sử dụng để vận chuyển người, thả lính dù và thậm chí phục vụ như một bệnh viện di động hoặc làm cả sở chỉ huy.
Khoang chở người (phía sau buồng lái) của phiên bản CH-54B hoạt động như một mô-đun có thể tháo rời. Đây là một thế mạnh của CH-54 vì nó có thể rất nhẹ khi không chở theo hàng hóa hoặc có thể đảm nhận vai trò của trực thăng chở theo nhiều người, tương tự như Chinook. Ảnh: Dv-photography.
Vào ngày 9 tháng 5/1962, chiếc trực thăng đầu tiên trong số 3 chiếc nguyên mẫu đã có chuyến bay đầu tiên. Sau đó, Lục quân Mỹ đã thử nghiệm nó tại Fort Benning (bang Georgia), trong khi hai nguyên mẫu còn lại được đánh giá thử nghiệm ở Tây Đức. Vào tháng 6/1963, Quân đội Hoa Kỳ đặt mua sáu chiếc trực thăng loại này và gọi chúng là CH-54A. Chiếc đầu tiên được chính thức nhận vào ngày 30/6/1963. Sau một thời gian ngắn thử nghiệm và đánh giá, CH-54 đã nhanh chóng được đưa vào sử dụng.
Ngay từ đầu, chiếc trực thăng này đã thể hiện hiệu suất vượt trội ở một số khu vực nhất định. Tính đến năm 2014, nó vẫn giữ kỷ lục về độ cao lớn nhất mà một chiếc trực thăng đạt được khi bay ngang: 11 ngàn mét! Kỷ lục này được thiết lập vào năm 1971. Nó cũng giữ kỷ lục về tốc độ leo nhanh nhất lên các độ cao 3,000, 6,000, và 9,000 mét.
Quảng cáo
CH-54B đang chở theo một xe tăng M551. Ảnh: Wikipedia.
Vào ngày 20 tháng 4/1965, một chiếc trực thăng CH-54A được trang bị khoang chở người đã nâng được 90 người lên cao (!), bao gồm phi hành đoàn gồm ba người và 87 binh sĩ được trang bị để chiến đấu. Đây là số người được chở bằng một chiếc trực thăng nhiều nhất vào thời điểm đó. Với số lượng như vậy, khoang chở người này phải có chiều dài đến tận đuôi trực thăng thay vì những khoang cỡ nhỏ như chúng ta thường thấy.
Lịch sử hoạt động
Lục quân Mỹ cuối cùng đã mua 105 chiếc trực thăng này, mà họ gọi là CH-54 Tarhe. Chúng được sử dụng rất nhiều chủ yếu để hỗ trợ hậu cần và vận tải hạng nặng cho lực lượng mặt đất. Trên chiến trường, CH-54 thường được sử dụng để di chuyển các loại pháo như súng cối M101, thậm chí dùng để vận chuyển các phương tiện to lớn như xe ủi đất và tàu tuần tra. Chỉ riêng việc thu hồi máy bay từ mặt đất, theo báo cáo thì hơn 380 chiếc đã được thu hồi bằng CH-54, giúp tiết kiệm được vài trăm triệu đô la.
CH-54 đang nâng súng cối M101 cỡ nòng 105mm của Lục quân Hoa Kỳ, 1968. Ảnh: Pop Mechanics.
Sikorky trang bị cho CH-54 một thiết bị tời đủ cứng chắc để nâng được từ súng cối đến những chiếc trực thăng Huey. Ảnh: Travelforaircraft.
Tarhe là chiếc trực thăng mạnh mẽ có thể thu nhặt được nhiều loại máy bay bị rơi, nó đã tỏ ra rất thành công trong loại công việc này. Nó có thể chở hàng hóa áp sát vào phần thân để giảm lực cản và tránh lắc lư khi bay về phía trước. Nó cũng có thể nâng và hạ các phương tiện nó chở theo xuống khi đang bay lơ lửng, cho phép vận chuyển hàng hóa mà không cần hạ cánh.
Quảng cáo
Thân của một chiếc CH-54 tại sân bay David Monthan, Tucson, bang Arizona. Ảnh: Airteamimages.
Tuy nhiên, do bị cắt giảm ngân sách, chương trình hỗ trợ cho những chiếc trực thăng hạng nặng này đã bị đình chỉ và CH-54 không được trang bị các động cơ lớn hơn. Việc duy trì phi đội trực thăng nhỏ này rất tốn kém. Vì vậy, chiếc Boeing CH-47 Chinook, một loại trực thăng mạnh mẽ khác, bắt đầu tiếp nhận hầu hết nhiệm vụ vận chuyển từ CH-54. Đến những năm 1980, Chinook đã thay thế CH-54 trong hầu hết các đơn vị hàng không của Lục quân chính quy.
Sikorsky CH-53 Sea Stallion, một loại trực thăng nâng hạng nặng khác, cũng được phát triển. Nó sử dụng nhiều hệ thống tương tự như CH-54, bao gồm động cơ, phần thân và hệ thống động lực.
CH-54A đang chở theo hai chiếc trực thăng tiện ích UH-1 Huey. Tùy theo loại nhiệm vụ và đặc điểm của phương tiện cụ thể mà nó có áp sát thiết bị vào thân hay không, thiết bị "ăn khớp" nhất để nó có thể kéo sát vào thân chính là khoang chở người, tiếp đến là các loại xe cỡ nhỏ hoặc xe tăng. Ảnh: Wikipedia.
Trực thăng CH-54 từng được Vệ binh Quốc gia sử dụng cho nhiều nhiệm vụ quân sự và dân sự khác nhau. Nó là một phần của nhiều sứ mệnh nhân đạo, bao gồm cả việc cứu một con cá voi ở Alaska. Nó mang theo những thứ khá khác thường như toàn bộ tháp ăng-ten và cabin bằng gỗ. Thậm chí có lần CH-54 còn nâng cả những máy điều hòa không khí lên nóc Lầu Năm Góc.
CH-54 thường được sử dụng để di chuyển những máy bay không thể bay hoặc đã dừng hoạt động. Ngay cả với những nhiệm vụ khác lạ này, CH-54 vẫn có thành tích tốt về độ an toàn. Nhưng khi ngân sách quân sự bị cắt vào cuối thời kỳ Chiến tranh Lạnh thì việc sử dụng CH-54 trong quân sự đã chấm dứt. Chuyến bay cuối cùng của CH-54 do Vệ binh Quốc gia vận hành là vào ngày 10 tháng 1/1993, cách đây đã 30 năm.
Chiếc Sikorsky Skycrane CH-54B dân dụng với thiết bị hạ cánh được sửa đổi để phù hợp với mặt đất mềm. Ảnh: Wikipedia.
Sau khi quân đội ngừng sử dụng, nhiều trực thăng CH-54 đã được các công ty dân sự mua lại và sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau (phiên bản dân sự gọi là S-64). Một trong những công ty này là Erickson Air-Crane từ Central Point, bang Oregon. Họ có phi đội trực thăng S-64 lớn nhất thế giới, họ gọi tên đội này là Erickson S-64 Aircrane.
Một chiếc CH-54A đang chở theo bom "nhảy dù" Daisy Clutter.
Những chiếc trực thăng này có thể được trang bị thiết bị xả nước xuống (và một số còn có thể thả bọt hoặc gel) để chữa cháy ở nhiều nơi trên thế giới. Công ty Erickson đã nhận được giấy chứng nhận và quyền chế tạo những chiếc trực thăng này vào năm 1992, và họ vẫn là những người chế tạo chúng cho hoạt động dân sự.
Trực thăng Erickson S-64 khi thực hiện nhiệm vụ chữa cháy ở Hy Lạp. Ảnh: Helis.
Một vài đặc điểm kỹ thuật của CH-54
Một mô hình chiếc CH-54A. Ảnh: Guitarchitector.
Bên ngoài buồng lái phía trước của CH-54A. Ảnh: Travelforaircraft.Sikorsky CH-54A Tarhe là máy bay trực thăng có một mô-tơ quay chính và một mô-tơ quay ở đuôi, được thiết kế đặc biệt để chở theo tải trọng lớn. Trong Lục quân Hoa Kỳ, nó có phi hành đoàn gồm 5 người: phi công, phi công phụ, một phi công thứ ba và hai thợ máy. Người phi công thứ ba ngồi ở vị trí buồng lái quay mặt về phía sau và lái chiếc trực thăng khi nó đang bay lơ lửng để kéo tải trọng lên hoặc định vị và cân chỉnh phần tải trọng treo lộ thiên bên ngoài.
Mặt phía sau buồng lái của chiếc CH-54A, do yêu cầu cần phải quan sát khối tải trọng chở theo nên buồng lái được lắp kính ở phía sau, kể cả ở dưới chân. Ảnh: Wikimedia.
CH-54A dài 26.97 mét và cao 7.74 mét. Mô-tơ quay chính có sáu cánh và quay ngược chiều kim đồng hồ khi nhìn từ trên cao xuống. Mô-tơ quay chính có đường kính 21.95 mét. Các cánh quạt chính có dây cung dài 0.6 mét và có độ xoắn -13°. Mô-tơ đuôi có bốn cánh quạt và được đặt ở phía bên trái của một bộ phận cột nằm nghiêng theo cấu hình đẩy. Cánh quạt đuôi quay theo chiều kim đồng hồ khi nhìn từ phía bên trái của trực thăng. Đường kính của mô-tơ quay ở đuôi là 4.88 mét. Dây cung của cánh quạt đuôi là 0.39 mét.
Mô-tơ quay chính của CH-54A. Lực đẩy mạnh của các cánh quạt này là một mối nguy hiểm mà các phi hành đoàn của luôn phải duy trì nhận thức; trong quá khi hoạt động thì những chiếc lều đặt quá gần chiếc trực thăng có nguy cơ bị thổi bay. Ảnh: Wikipedia.
Trực thăng có trọng lượng khi trống tải là 8,673 kg, tổng trọng lượng thiết kế là 17,237 kg và tổng trọng lượng đầy tải là 19,051 kg.
Trực thăng CH-54A sử dụng 2 động cơ trục tua-bin Pratt and Whitney JFTD12A-4A (hay T73-P-1). Mỗi động cơ có thể tạo ra công suất lên tới 4,000 mã lực trục ở tốc độ 9,000 vòng/phút trong điều kiện bình thường ở mực nước biển. Khi cất cánh, hoặc nếu một động cơ bị hỏng, thì động cơ kia có thể tạo ra công suất tối đa 4,500 mã lực trục ở tốc độ 9,500 vòng/phút, nhưng chỉ trong khoảng thời gian ngắn tương ứng là 5 phút hoặc tối đa 30 phút.
Tốc độ tối đa của bộ tạo khí bên trong động cơ là 16,700 vòng/phút. Động cơ T73-P-1 được thiết kế với luồng không khí di chuyển theo đường thẳng từ trước ra sau. Nó có phần máy nén gồm 9 cấp, 8 buồng đốt và phần tuabin gồm 4 cấp. Phần tua-bin này bao gồm một bộ tạo khí 2 cấp và một tuabin tự do 2 cấp. Động cơ dài khoảng 2.72 mét, rộng khoảng 0.76 mét và nặng xấp xỉ 438 kg. Cơ cấu truyền động chính của trực thăng có thể xử lý công suất tối đa lên đến 6,600 mã lực.
Động cơ Pratt & Whitney JFTD12A-4A được lắp trên trực thăng Erickson S-64E Aircrane (phiên bản dân sự). Ảnh: Wikipedia.
CH-54A có tốc độ hành trình tối đa 213 km/giờ. Phạm vi bay của nó là 402 km. CH-54A có trần bay trong điều kiện chịu tác động từ mặt đất (HIGE) là 3,231 mét và trần bay trong điều kiện khí quyển tiêu chuẩn là 3,962 mét.
CH-54A đang kéo theo một chiến đấu cơ F-4 Phantom. Ảnh: Reddit.
Chiếc CH-54A (bên trái), là phiên bản ban đầu có thiết bị hạ cánh hơi cong và ngắn, có 54 chiếc loại này đã được sản xuất. CH-54B (bên phải) là một phiên bản hạng nặng và tân tiến hơn, nó có khả năng hoạt động tốt hơn do có động cơ mạnh hơn và thiết bị hạ cánh được cải tiến, với hình dáng thẳng hơn. Nó có hai động cơ tua-bin T73-P-700 công suất 4,800 mã lực trục (3,600 kW), có 37 chiếc loại B được đặt hàng và 29 chiếc được chế tạo. Ảnh: Flickr.
Trong suốt chiều dài lịch sử ngành hàng không, trực thăng CH-54 Tarhe là một kiệt tác tài tình của Sikorsky Aircraft và nó luôn giữ một vị trí đặc biệt. Chiếc máy bay hai động cơ này là một minh chứng cho sự đổi mới của con người, là ngọn hải đăng hy vọng trên bầu trời hỗn loạn của các cuộc chiến vào thời Chiến tranh Lạnh. CH-54A, phiên bản sản xuất ban đầu, là phương tiện chở hàng hạng nặng xuyên qua địa hình hiểm trở của các chiến trường. Người anh em của nó, CH-54B, là một con quái vật đáng gờm hơn, tự hào với động cơ mạnh hơn và thiết bị hạ cánh cải tiến, sẵn sàng đảm nhận các nhiệm vụ ngoài tầm với của người tiền nhiệm. CH-54 không chỉ là một chiếc trực thăng; nó là biểu tượng của sự kiên cường, minh chứng cho tinh thần đổi mới không bao giờ ngừng nghỉ và là một chương độc đáo trong biên niên sử hàng không. Di sản của nó tiếp tục truyền cảm hứng, nhắc nhở chúng ta về những đỉnh cao mà chúng ta có thể đạt tới khi dám mạo hiểm bay cao.
Theo [1], [2].
Khóa học Machine Learning cơ bản- Khoa học dữ liệu - AI 
==***==
Khoá học Quản trị Chiến lược Dành cho Lãnh đạo Doanh nghiệp
==***==
Nơi hội tụ Tinh Hoa Tri Thức - Khơi nguồn Sáng tạo
Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com
Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com
---
Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên ZALO!
Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên Facebook!
Bảo mật và tấn công Website - Hacker mũ trắng
KHÓA HỌC LẬP TRÌNH PYTHON TỪ CƠ BẢN ĐẾN CHUYÊN NGHIỆP 
Khóa học Lập trình Visual Foxpro 9 - Dành cho nhà quản lý và kế toán 
Khóa học hướng dẫn về Moodle chuyên nghiệp và hay Xây dựng hệ thống đào tạo trực tuyến chuyên nghiệp tốt nhất hiện nay. 
Khóa học AutoIt dành cho dân IT và Marketing chuyên nghiệp 
Khoá học Word từ cơ bản tới nâng cao, học nhanh, hiểu sâu 
Khóa học hướng dẫn sử dụng Powerpoint từ đơn giản đến phức tạp HIỆU QUẢ 
Khóa học Thiết kế, quản lý dữ liệu dự án chuyên nghiệp cho doanh nghiệp bằng Bizagi 
Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng Power Query trong Excel 
Khóa học Lập trình WEB bằng PHP từ cơ bản đến nâng cao 
Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng SPSS - Chìa khóa thành công!
Khóa học "Thiết kế bài giảng điện tử", Video, hoạt hình kiếm tiền Youtube bằng phần mềm Camtasia Studio 
Khóa học HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ VIDEO CLIP CHO DÂN MARKETING CHUYÊN NGHIỆP 
HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ QUẢNG CÁO VÀ ĐỒ HỌA CHUYÊN NGHIỆP VỚI CANVA Hãy tham gia khóa học để trở thành người chuyên nghiệp. Tuyệt HAY!😲👍 
GOOGLE SPREADSHEETS phê không tưởng 
Hãy tham gia khóa học để biết mọi thứ
Khóa học Ba, Mẹ và Bé - Cùng bé lập trình TUYỆT VỜI
Khóa học sử dụng Adobe Presenter-Tạo bài giảng điện tử 
Để thành thạo Wordpress bạn hãy tham gia khóa học 
Khóa học sử dụng Edmodo để dạy và học hiện đại để thành công 
==***== Bảo hiểm nhân thọ - Bảo vệ người trụ cột 
Cập nhật công nghệ từ Youtube tại link: congnghe.hocviendaotao.com
Tham gia nhóm Facebook
Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com
Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com
Bảo mật và tấn công Website - Hacker mũ trắng
KHÓA HỌC LẬP TRÌNH PYTHON TỪ CƠ BẢN ĐẾN CHUYÊN NGHIỆP
Khóa học AutoIt dành cho dân IT và Marketing chuyên nghiệp
Khoá học Word từ cơ bản tới nâng cao, học nhanh, hiểu sâu
Khóa học hướng dẫn sử dụng Powerpoint từ đơn giản đến phức tạp HIỆU QUẢ
Khóa học Thiết kế, quản lý dữ liệu dự án chuyên nghiệp cho doanh nghiệp bằng Bizagi
Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng Power Query trong Excel
Khóa học Lập trình WEB bằng PHP từ cơ bản đến nâng cao
Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng SPSS - Chìa khóa thành công!
kiếm tiền Youtube bằng phần mềm Camtasia Studio
Khóa học HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ VIDEO CLIP CHO DÂN MARKETING CHUYÊN NGHIỆP
HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ QUẢNG CÁO VÀ ĐỒ HỌA CHUYÊN NGHIỆP VỚI CANVA
Hãy tham gia khóa học để trở thành người chuyên nghiệp. Tuyệt HAY!😲👍
GOOGLE SPREADSHEETS phê không tưởng
Hãy tham gia khóa học để biết mọi thứ
Khóa học Ba, Mẹ và Bé - Cùng bé lập trình TUYỆT VỜI
Khóa học sử dụng Adobe Presenter-Tạo bài giảng điện tử
Để thành thạo Wordpress bạn hãy tham gia khóa học
Khóa học sử dụng Edmodo để dạy và học hiện đại để thành công
==***==
Bảo hiểm nhân thọ - Bảo vệ người trụ cột
Tham gia nhóm Facebook
Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com
Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com
Nguồn: Tinh Tế
Topics: Công nghệ mới
