Thế giới sinh vật có rất nhiều điều hết sức thú vị và bất ngờ, một trong số đó là cách phân chia "ngôi thứ" trong xã hội (XH) loài kiến. Nhưng thứ thú vị hơn là đa số kiến mà chúng ta thấy hàng ngày… là "cô kiến", "chị kiến" chứ hoàn toàn không phải "anh kiến", "chú kiến" như trong văn học vẫn thường mô tả.
Kiến là một trong những loài động vật thành công nhất trên hành tinh này. Chúng có mặt ở hầu hết mọi lục địa ngoại trừ Nam Cực, đây cũng là loài vật có mô hình tổ chức XH cực kỳ cao (Eusociality) khi mỗi thành viên trong cộng đồng đều được phân chia vai trò rõ ràng. Tuy nhiên trái với lầm tưởng của nhiều người, "nòng cốt" của XH loài kiến nằm trong tay nữ hoàng, cụ thể là kiến cái (gồm kiến thợ và kiến chúa), còn vai trò của kiến đực hết sức mờ nhạt.
Từ trái qua - kiến thợ (cái), kiến chúa (cái) và kiến đực
Mô hình XH loài kiến lấy kiến chúa làm trung tâm, có vai trò chính là đẻ trứng để duy trì nòi giống. Phần lớn trứng do kiến chúa đẻ sẽ nở ra kiến thợ. Chúng có vai trò quan trọng để tạo ra một quần thể kiến sinh sống hài hoà.
Kiến thợ có rất nhiều trách nhiệm trong cộng đồng, từ chăm sóc kiến chúa và các quả trứng chị em tới khi nở, cho tới đi săn bắt hái lượm (tuỳ bản chất "ăn chay" hay "ăn mặn"), chiến đấu bảo vệ tổ hoặc dọn dẹp vệ sinh, xử lý chất thải, dịch bệnh... Tuy làm nhiều việc như thế nhưng kiến thợ sẽ không đẻ trứng. Chúng chỉ sống một cuộc đời "hết mình" vì cộng đồng để tạo ra điều kiện cho kiến chúa đẻ ra lứa trứng kiến chúa mới rồi khi lứa này đủ lớn thì sẽ tự đi tạo lập vùng trời của riêng mình.
Kiến là một trong những loài động vật thành công nhất trên hành tinh này. Chúng có mặt ở hầu hết mọi lục địa ngoại trừ Nam Cực, đây cũng là loài vật có mô hình tổ chức XH cực kỳ cao (Eusociality) khi mỗi thành viên trong cộng đồng đều được phân chia vai trò rõ ràng. Tuy nhiên trái với lầm tưởng của nhiều người, "nòng cốt" của XH loài kiến nằm trong tay nữ hoàng, cụ thể là kiến cái (gồm kiến thợ và kiến chúa), còn vai trò của kiến đực hết sức mờ nhạt.
Từ trái qua - kiến thợ (cái), kiến chúa (cái) và kiến đựcPhần lớn kiến bạn gặp là kiến cái
Hoặc là kiến thợ (vì kiến chúa rất ít khi ra ngoài).Mô hình XH loài kiến lấy kiến chúa làm trung tâm, có vai trò chính là đẻ trứng để duy trì nòi giống. Phần lớn trứng do kiến chúa đẻ sẽ nở ra kiến thợ. Chúng có vai trò quan trọng để tạo ra một quần thể kiến sinh sống hài hoà.
Kiến thợ có rất nhiều trách nhiệm trong cộng đồng, từ chăm sóc kiến chúa và các quả trứng chị em tới khi nở, cho tới đi săn bắt hái lượm (tuỳ bản chất "ăn chay" hay "ăn mặn"), chiến đấu bảo vệ tổ hoặc dọn dẹp vệ sinh, xử lý chất thải, dịch bệnh... Tuy làm nhiều việc như thế nhưng kiến thợ sẽ không đẻ trứng. Chúng chỉ sống một cuộc đời "hết mình" vì cộng đồng để tạo ra điều kiện cho kiến chúa đẻ ra lứa trứng kiến chúa mới rồi khi lứa này đủ lớn thì sẽ tự đi tạo lập vùng trời của riêng mình.
Những con kiến bạn thấy ở đây là kiến cái
Nghe mô tả là thế nhưng thực tế kiến chúa với kiến thợ không khác về mặt di truyền. Chúng chỉ khác nhau căn bản ở giai đoạn ấu trùng. Trong đó ấu trùng nào nhận được nhiều dinh dưỡng hơn (chủ yếu là thức ăn giàu đạm) thì thành kiến chúa. Còn ấu trùng được ăn ít hơn sẽ thành kiến thợ.
Kiến đực chỉ là con tinh trùng... biết bay!
Khác với nhiều loài khác, việc phân chia giới tính ở kiến không nằm ở loại nhiễm sắc thể (NST), mà ở số lượng NST chúng có, 1 con kiến bình thường (kiến cái) ra đời từ những quả trứng được thụ tinh. Còn kiến đực nở ra từ những quả trứng chưa thụ tinh (hay chúng ta thường gọi là "thiếu trống"). Điều đó có nghĩa kiến đực không có cha mà cũng chả thể có con trai nối dõi. Nhưng chúng lại có ông và có cháu! Còn kiến cái (cụ thể là kiến chúa) sẽ có cả cha & ông (kiến đực) lẫn mẹ & bà (kiến chúa khác) cũng như có cả con lẫn cháu (riêng kiến thợ không có phần này).
Giới tính loài kiến phân biệt theo số lượng nhiễm sắc thể
Mô hình phân chia giới tính này còn đồng nghĩa với kiến đực luôn luôn có ít NST hơn. Nên tinh trùng của chúng sau quá trình giảm phân cũng chỉ còn duy nhất một mẫu DNA. Song điểm thú vị là kiến đực lại có cánh! Kiến chúa cũng có cánh nhưng khi bắt đầu xây tổ mới thì cánh rụng đi. Còn kiến thợ lại không có cánh tuy NST nhiều gấp đôi kiến đực.
Bù lại thì kiến thợ có tuổi thọ cao hơn, lên tới vài tháng. Kiến chúa sống lâu nhất có thể tới cả thập kỷ nếu được chăm sóc tốt. Còn kiến đực với bộ NST ít ỏi và có lẽ chỉ tồn tại để... duy trì nòi giống nên cuộc sống khá ngắn ngủi chỉ có vài tuần. Khoảng thời gian ít ỏi đó thứ duy nhất chúng có thể đóng góp cho quần thể là đi... hiến tinh trùng cho kiến chúa!
Kiến chúa chỉ "yêu" duy nhất 1 lần
Như đã nêu ở trên, ấu trùng kiến cái nào nhận được đủ dinh dưỡng sẽ trở thành kiến chúa. Sau khi được chăm sóc nuôi nấng đầy đủ, kiến chúa "mới lớn" có cánh giống như kiến đực. Chúng sẽ rời bỏ tổ cũ của mình để đi tìm bạn tình. Đây là khoảnh khắc "toả sáng" duy nhất cho kiến đực. Sau khi giao hợp và thụ tinh cho kiến chúa, kiến đực nhanh chóng qua đời. Kiến chúa được thụ tinh rồi sẽ rụng cánh và tìm một vùng đất thích hợp để làm tổ.Quảng cáo
Lần "toả sáng" duy nhất của kiến đực
Trong những tuần "vượt cạn" đầu tiên, kiến chúa sẽ không ăn gì. Nó sẽ nằm đó đẻ trứng cho tới khi nào đám con cháu trưởng thành và bắt đầu đi kiếm ăn về cho nó. Sau đó nó sẽ tiếp tục đẻ trứng suốt phần đời còn lại. Chi tiết thú vị là kiến chúa chỉ quan hệ duy nhất 1 lần trong đời. Nó sẽ giữ lại tinh trùng của (những) "ông chồng" đã chết để thụ tinh tiếp cho những lần sau. Chi tiết này cũng cho thấy khi kiến chúa "cạn kho" tinh trùng, đó là lúc một lứa kiến đực mới sẽ chào đời.
Những quan hệ XH phức tạp khác
Ngoài những đặc thù cơ bản trên, loài kiến còn có những đặc tính khác, đặc biệt khi bàn đến quan hệ giữa quần thể này với quần thể khác. Với một số loài, nếu các con kiến chúa cùng loại với nhau, chúng có thể cùng hợp tác vào giai đoạn đầu "gian khổ" để cùng xây chung một tổ ấm. Việc "góp gạo thổi chung" này sẽ giúp tăng khả năng sống sót cao hơn, nhất là khi kiến chúa vừa đẻ lứa đầu tiên và có rất ít kiến thợ để bảo vệ lẫn kiếm ăn cho mình.Song "chị chị em em" chỉ được lúc đầu, khi cái tổ đã cứng cáp và an toàn hơn, chúng sẽ quay ra chém giết lẫn nhau để giành phần sống cho bản thân lẫn con cháu mình. Thậm chí ở một số loài kiến còn có tình trạng "buôn người" bằng cách đi trộm ấu trùng của tổ/loài khác về làm kiến thợ cho mình sau này. Đỉnh cao nhất là trường hợp "tẩy não" luôn cả ấu trùng (ví dụ loài A) để khi trưởng thành, những con kiến bị "bắt cóc" này sẽ chiến đấu chống lại cả chị em của chính mình (cùng loài A).
Ngoài ra như đã nói, phần lớn kiến chúng ta gặp đều là kiến thợ, có nghĩa chúng đều là kiến cái. Thế nên hãy ngưng gọi chúng là "chú kiến" anh em nhé!
Quảng cáo
Tuy nội dung rất nhân văn nhưng Flik không phải là kiến đực 😔
Một chút "phá hoại tuổi thơ" nếu bạn từng xem qua bộ phim A Bug's Life (1998) của hãng Pixar. Nhân vật Flik trong câu chuyện là "chị kiến", không phải "chú kiến". Flik không có cánh để bay và vẫn tham gia đầy đủ mọi việc trong đàn kiến. Thế nên chuyện tình giữa Flik và công chúa Atta hoàn toàn không có cơ sở 😃
Theo Popular Science
Khóa học Machine Learning cơ bản- Khoa học dữ liệu - AI 
==***==
Khoá học Quản trị Chiến lược Dành cho Lãnh đạo Doanh nghiệp
==***==
Nơi hội tụ Tinh Hoa Tri Thức - Khơi nguồn Sáng tạo
Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com
Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com
---
Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên ZALO!
Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên Facebook!
Bảo mật và tấn công Website - Hacker mũ trắng
KHÓA HỌC LẬP TRÌNH PYTHON TỪ CƠ BẢN ĐẾN CHUYÊN NGHIỆP 
Khóa học Lập trình Visual Foxpro 9 - Dành cho nhà quản lý và kế toán 
Khóa học hướng dẫn về Moodle chuyên nghiệp và hay Xây dựng hệ thống đào tạo trực tuyến chuyên nghiệp tốt nhất hiện nay. 
Khóa học AutoIt dành cho dân IT và Marketing chuyên nghiệp 
Khoá học Word từ cơ bản tới nâng cao, học nhanh, hiểu sâu 
Khóa học hướng dẫn sử dụng Powerpoint từ đơn giản đến phức tạp HIỆU QUẢ 
Khóa học Thiết kế, quản lý dữ liệu dự án chuyên nghiệp cho doanh nghiệp bằng Bizagi 
Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng Power Query trong Excel 
Khóa học Lập trình WEB bằng PHP từ cơ bản đến nâng cao 
Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng SPSS - Chìa khóa thành công!
Khóa học "Thiết kế bài giảng điện tử", Video, hoạt hình kiếm tiền Youtube bằng phần mềm Camtasia Studio 
Khóa học HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ VIDEO CLIP CHO DÂN MARKETING CHUYÊN NGHIỆP 
HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ QUẢNG CÁO VÀ ĐỒ HỌA CHUYÊN NGHIỆP VỚI CANVA Hãy tham gia khóa học để trở thành người chuyên nghiệp. Tuyệt HAY!😲👍 
GOOGLE SPREADSHEETS phê không tưởng 
Hãy tham gia khóa học để biết mọi thứ
Khóa học Ba, Mẹ và Bé - Cùng bé lập trình TUYỆT VỜI
Khóa học sử dụng Adobe Presenter-Tạo bài giảng điện tử 
Để thành thạo Wordpress bạn hãy tham gia khóa học 
Khóa học sử dụng Edmodo để dạy và học hiện đại để thành công 
==***== Bảo hiểm nhân thọ - Bảo vệ người trụ cột 
Cập nhật công nghệ từ Youtube tại link: congnghe.hocviendaotao.com
Tham gia nhóm Facebook
Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com
Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com
Bảo mật và tấn công Website - Hacker mũ trắng
KHÓA HỌC LẬP TRÌNH PYTHON TỪ CƠ BẢN ĐẾN CHUYÊN NGHIỆP
Khóa học AutoIt dành cho dân IT và Marketing chuyên nghiệp
Khoá học Word từ cơ bản tới nâng cao, học nhanh, hiểu sâu
Khóa học hướng dẫn sử dụng Powerpoint từ đơn giản đến phức tạp HIỆU QUẢ
Khóa học Thiết kế, quản lý dữ liệu dự án chuyên nghiệp cho doanh nghiệp bằng Bizagi
Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng Power Query trong Excel
Khóa học Lập trình WEB bằng PHP từ cơ bản đến nâng cao
Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng SPSS - Chìa khóa thành công!
kiếm tiền Youtube bằng phần mềm Camtasia Studio
Khóa học HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ VIDEO CLIP CHO DÂN MARKETING CHUYÊN NGHIỆP
HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ QUẢNG CÁO VÀ ĐỒ HỌA CHUYÊN NGHIỆP VỚI CANVA
Hãy tham gia khóa học để trở thành người chuyên nghiệp. Tuyệt HAY!😲👍
GOOGLE SPREADSHEETS phê không tưởng
Hãy tham gia khóa học để biết mọi thứ
Khóa học Ba, Mẹ và Bé - Cùng bé lập trình TUYỆT VỜI
Khóa học sử dụng Adobe Presenter-Tạo bài giảng điện tử
Để thành thạo Wordpress bạn hãy tham gia khóa học
Khóa học sử dụng Edmodo để dạy và học hiện đại để thành công
==***==
Bảo hiểm nhân thọ - Bảo vệ người trụ cột
Tham gia nhóm Facebook
Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com
Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com
Nguồn: Tinh Tế
Topics: Công nghệ mới
