Công ty Đông Ấn Hà Lan: doanh nghiệp từng giàu có nhất trong lịch sử

Cách đây 400 năm, hoạt động thương mại trên toàn cầu còn là điều mà phần lớn thế giới vẫn còn lạ lẫm. Vậy mà khi đó, một miền đất nhỏ bé nằm dưới mực nước biển ở Tây Âu đã sản sinh ra doanh nghiệp thành công nhất lịch sử là Công ty Đông Ấn Hà Lan (VOC). Công ty này từng đạt mức vốn hóa tới 8 ngàn tỷ USD theo thời giá ngày nay và thống trị nền thương mại toàn cầu gần 2 thế kỷ.

VOC - một quốc gia thu nhỏ

Vào thế kỷ 16, người Bồ Đào Nha nắm độc quyền buôn gia vị ở Châu Âu. Nhưng nhờ thu được thông tin về các tuyến đường biển mà vào năm 1595, người Hà Lan đã khởi hành đến cảng Banten ở phía tây đảo Java, rồi đi tiếp chuyến nữa năm 1599. Một năm sau hạm đội trở về với hơn 450 tấn hạt tiêu, đinh hương cùng một lượng lớn hạt nhục đậu khấu và quế, thu lợi nhuận 400%.

Hà Lan đã hợp nhất nhiều công ty gia vị nhỏ lại để lập ra VOC vào năm 1602. Ngay từ đầu, VOC đã được phép xây pháo đài, chiêu mộ một đội quân trang bị tận răng và ký thỏa ước với các nhà cai trị bản địa.


Các tàu viễn du Hà Lan trở về trong chuyến đi năm 1599.

VOC có vốn khởi nghiệp 6,4 triệu guilder (416 triệu USD ngày nay), tương đương 1 ngàn căn nhà mặt tiền ở Amsterdam. Để có số tiền đó thì họ đã phát hành cổ phần (IPO) lần đầu tiên vào năm 1602. Có điều khoản đầu tư tối thiểu là 3.000 guilder (chừng 195.000 USD) cũng ngang ngửa 1 căn nhà, nên phải khá giả mới làm cổ đông được.

Năm 1603, VOC tăng vốn thêm 50% nhờ chiếm được tàu buôn Santa Catarina của Bồ Đào Nha nặng 1.500 tấn chất đầy đồ sứ Trung Quốc mắc tiền. Cùng năm đó, họ thành lập trạm giao dịch đầu tiên tại Banten. Đến năm 1606, Duyfken là tàu châu Âu đầu tiên cập bến Úc và tàu Halve Maen của VOC đã đi vào Vịnh New York năm 1609.

Công ty đại chúng đầu tiên

Năm 1611, VOC ra mắt sàn giao dịch chứng khoán đầu tiên trên thế giới tại Amsterdam và trở thành công ty cổ phần đầu tiên. Họ cũng đi tiên phong trong việc bán khống, cung cấp quyền chọn cổ phiếu và quyền hoán đổi giữa nợ và vốn cổ phần.



VOC trở thành công ty đa quốc gia vào năm 1619 khi họ san phẳng cảng thị Jayakarta (Jakarta hiện nay). Đến năm 1621, cảng này đổi tên thành Batavia và biến thành đại bản doanh của VOC ở châu Á. Trong thập niên đó các tiền đồn khác được thành lập tại Formosa (đảo Đài Loan) và tại Bengal ở Ấn Độ.

Nhờ bán gia vị ở Châu Âu với giá gấp 14-17 lần mức họ mua ở Châu Á, lợi nhuận của VOC tăng vọt và biến Amsterdam thành trung tâm thương mại giàu có nhất Châu Âu.

"Bong bóng" hoa tulip

Giá trị VOC tăng mạnh từ năm 1634 khi buôn củ hoa tulip. Mọi người đều phát cuồng vì mấy bông hoa tới mức vào lúc đỉnh điểm một củ hoa tulip có giá cao hơn vài ngôi nhà. Cơn sốt đã đẩy giá cổ phiếu lên 1.200% và giúp VOC đạt giá trị 78 triệu guilder (8,2 ngàn tỷ USD ngày nay), ngay trước khi giá rớt thảm vào năm 1637.

Quảng cáo

Năm 1640 công ty mở rộng sang Ceylon (Sri Lanka) và đến năm sau, VOC trở thành thực thể châu Âu duy nhất được phép giao dịch trực tiếp với Nhật Bản. Năm 1652, VOC thành lập một trạm tiếp tế tại Mũi Hảo Vọng, nay là Cape Town ở Nam Phi.

Đến năm 1669, VOC có hơn 150 tàu buôn khổng lồ, 40 tàu chiến, các thương điếm khắp châu Á và một số vùng của châu Phi. Lực lượng lao động đạt tới 50.000 người, cùng một đội quân gồm 10.000 binh lính và trụ sở công ty tại Amsterdam là "cung điện" nguy nga nhất thành phố.

Lúc này VOC đã tạo ra một hệ thống giao dịch rất hữu hiệu tại Á châu: Vàng, bạc và đồng từ Nhật Bản được giao dịch với vùng Bengal, đảo Đài Loan và các nước châu Á khác để lấy đồ sứ, lụa và bông. Những thứ này lại được trao đổi để lấy gia vị từ Batavia và những nơi khác. Mạng lưới này giúp châu Âu luôn có nguồn cung kim loại quý dồi dào.


Batavia.

Giai đoạn xuống dốc (1670-1730)

VOC bắt đầu sa sút từ năm 1670 do gặp sự cạnh tranh khốc liệt về gia vị từ các công ty Đông Ấn của Pháp và Đan Mạch. Chưa kể do Nhật Bản đặt hạn chế xuất khẩu vàng, bạc và đồng, hoạt động giao thương của VOC với nước này cũng sa sút.

Quảng cáo

Từ đó trở đi VOC chuyển từ buôn bán gia vị (giá trị cao, khối lượng thấp) sang các món hàng rẻ và ít lợi nhuận hơn như trà, cà phê, đồ dệt may và đường. Hoạt động buôn bán này vẫn khả thi nhờ lãi suất cho vay thấp, thế là nợ bỗng trở thành "vị cứu tinh" để VOC duy trì hoạt động. Nếu như lợi nhuận chiếm 18% tổng doanh thu trong thời hoàng kim (1630-1670), thì giờ đây chỉ chiếm 10% doanh thu.

Dù biên lợi nhuận giảm, quy mô công ty vẫn tăng gấp đôi từ năm 1680 đến 1730. Họ trả cổ tức khá hào phóng nên không còn tiền nhiều để tái đầu tư và hệ quả là nguồn vốn giảm, với các khoản nợ tăng vọt. Năm 1729, VOC mở một xưởng chế biến trà ở Quảng Châu để thu mua trà trực tiếp với đại lục TQ.


Nhà xưởng của VOC ở Quảng Đông.

Sự suy sụp của VOC

Trong nửa sau thế kỷ 18, nhân viên của VOC thường tham gia vào hoạt động buôn lậu và mắc nhiều bệnh do điều kiện làm việc tệ hại. Dù đã đốt cả đống tiền vào các cuộc chiến vô bổ trên đảo Java, nhưng VOC vẫn tiếp tục trả cổ tức cao để càng chìm sâu trong nợ nần và thua lỗ. Công ty còn buộc mọi hàng hóa phải đi qua Batavia trước khi chở đến đích, gây thêm chậm trễ và hao tốn.

Năm 1780, họ bị mất phân nửa đội tàu và sức mạnh ở châu Á bị hao hụt nặng do cuộc chiến với Anh. Rốt cuộc VOC được quốc hữu hóa vào năm 1796 và bị bán tháo năm 1799. Nhiều tài sản cũ của VOC bị Anh chiếm hữu, còn trung tâm tài chính thì chuyển từ Amsterdam qua Luân Đôn.

Theo MSN, Britannica.

Khóa học Machine Learning cơ bản- Khoa học dữ liệu - AI

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

==***==

Khoá học Quản trị Chiến lược Dành cho Lãnh đạo Doanh nghiệp

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

==***==

Nơi hội tụ Tinh Hoa Tri Thức - Khơi nguồn Sáng tạo

Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com

Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com

--- 

Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên ZALO!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên Facebook!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa đào tạo Power BI phân tích báo cáo để bán hàng thành công

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Bảo mật và tấn công Website - Hacker mũ trắng

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học ​

KHÓA HỌC LẬP TRÌNH PYTHON TỪ CƠ BẢN ĐẾN CHUYÊN NGHIỆP

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Lập trình Visual Foxpro 9 - Dành cho nhà quản lý và kế toán

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học hướng dẫn về Moodle chuyên nghiệp và hay

Xây dựng hệ thống đào tạo trực tuyến chuyên nghiệp tốt nhất hiện nay.

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

KHÓA EXCEL CHUYÊN NGHIỆP

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học AutoIt dành cho dân IT và Marketing chuyên nghiệp

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khoá học Word từ cơ bản tới nâng cao, học nhanh, hiểu sâu

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học hướng dẫn sử dụng Powerpoint từ đơn giản đến phức tạp HIỆU QUẢ

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Thiết kế, quản lý dữ liệu dự án chuyên nghiệp cho doanh nghiệp bằng Bizagi

Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng Power Query trong Excel

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Lập trình WEB bằng PHP từ cơ bản đến nâng cao

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng TableAU - Chìa khóa thành công!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng SPSS - Chìa khóa thành công!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học "Thiết kế bài giảng điện tử", Video, hoạt hình 

kiếm tiền Youtube bằng phần mềm Camtasia Studio

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ VIDEO CLIP CHO DÂN MARKETING CHUYÊN NGHIỆP

​​​​​

HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ QUẢNG CÁO VÀ ĐỒ HỌA CHUYÊN NGHIỆP VỚI CANVA

Hãy tham gia khóa học để trở thành người chuyên nghiệp. Tuyệt HAY!😲👍

 KHÓA HỌC VIDEO- XÂY DỰNG PHẦN MỀM QUẢN LÝ BẰNG MICROSOFT ACCESS

GOOGLE SPREADSHEETS phê không tưởng

Khóa hoc lập trình bằng Python tại đây

Hãy tham gia khóa học để biết mọi thứ

Để tham gia tất cả các bài học, Bạn nhấn vào đây 

Khóa học lập trình cho bé MSWLogo

Nhấn vào đây để bắt đầu học

Khóa học Ba, Mẹ và Bé - Cùng bé lập trình  TUYỆT VỜI

Khóa học sử dụng Adobe Presenter-Tạo bài giảng điện tử

Khóa học vẽ tạo giao diện demo cho website

Để thành thạo Wordpress bạn hãy tham gia khóa học 

Tham gia khóa học tại đây

Khóa học sử dụng Edmodo để dạy và học hiện đại để thành công

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

==***==

Bảo hiểm nhân thọ - Bảo vệ người trụ cột

Cập nhật công nghệ từ Youtube tại link: congnghe.hocviendaotao.com
Tham gia nhóm Facebook
Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com
Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com

Nguồn: Tinh Tế

Share !