Leo núi là một hoạt động thử thách cực hạn của mỗi người và mỗi cá nhân sẽ có những cách hỗ trợ khác nhau. Vậy thế nào được xem là gian lận khi leo núi?
Leo núi, đặc biệt là ở độ cao cực hạn như đỉnh Everest, là một trong những môn thể thao hiếm hoi không có luật chơi chính thức hay cơ quan quản lý toàn cầu. Vì thế, không có bất kì một bộ quy tắc nào nói anh em nên hay không nên dùng oxy, dây thừng cố định hay thuốc hỗ trợ. Thay vào đó, cộng đồng người leo núi tự xây dựng "chuẩn mực thuần phong mỹ tục" nhất định, tức cách một người tiếp cận ngọn núi, họ dùng hoặc không dùng những gì để đạt được mục tiêu. Và chính phong cách ấy lại mang ý nghĩa sâu sắc hơn cả việc đến được đỉnh.
Từ lâu, oxy bổ sung đã là công cụ được nhiều người sử dụng khi leo các đỉnh núi cao trên 8.000 mét. Ở độ cao như Everest, không khí chỉ còn khoảng 30% lượng oxy so với mực nước biển. Oxy nhân tạo giúp người leo tránh khỏi các triệu chứng thiếu oxy nghiêm trọng như sưng não hay phù phổi. Theo các chuyên gia y khoa, nếu được cung cấp đều đặn, oxy sẽ duy trì lượng dưỡng khí trong máu, ngăn cản tình trạng suy giảm hiệu suất hay mắc bệnh do độ cao. Vì thế, với nhiều người, oxy gần như là điều kiện để tồn tại.
Leo núi, đặc biệt là ở độ cao cực hạn như đỉnh Everest, là một trong những môn thể thao hiếm hoi không có luật chơi chính thức hay cơ quan quản lý toàn cầu. Vì thế, không có bất kì một bộ quy tắc nào nói anh em nên hay không nên dùng oxy, dây thừng cố định hay thuốc hỗ trợ. Thay vào đó, cộng đồng người leo núi tự xây dựng "chuẩn mực thuần phong mỹ tục" nhất định, tức cách một người tiếp cận ngọn núi, họ dùng hoặc không dùng những gì để đạt được mục tiêu. Và chính phong cách ấy lại mang ý nghĩa sâu sắc hơn cả việc đến được đỉnh.
Một số phong cách leo và những công cụ hỗ trợ đi kèm
Oxy bổ sung, giải pháp cực kì phổ biến
Từ lâu, oxy bổ sung đã là công cụ được nhiều người sử dụng khi leo các đỉnh núi cao trên 8.000 mét. Ở độ cao như Everest, không khí chỉ còn khoảng 30% lượng oxy so với mực nước biển. Oxy nhân tạo giúp người leo tránh khỏi các triệu chứng thiếu oxy nghiêm trọng như sưng não hay phù phổi. Theo các chuyên gia y khoa, nếu được cung cấp đều đặn, oxy sẽ duy trì lượng dưỡng khí trong máu, ngăn cản tình trạng suy giảm hiệu suất hay mắc bệnh do độ cao. Vì thế, với nhiều người, oxy gần như là điều kiện để tồn tại.
Khoảng 7000 người leo Everest mỗi năm cần đến sự hỗ trợ của bình oxy
Tuy nhiên, cũng chính vì hiệu quả quá rõ ràng đó mà oxy trở thành đề tài gây tranh cãi trong cộng đồng leo núi truyền thống. Những người theo trường phái "alpine style", tức leo với sự hỗ trợ tối thiểu, xem việc dùng oxy chẳng khác nào sử dụng "doping ở độ cao". Với họ, chinh phục ngọn núi mà không có sự hỗ trợ nào mới thực sự là vượt qua giới hạn thể chất con người.
Khí Xenon – công nghệ mới và tranh cãi mới
Gần đây, một nhóm leo núi dẫn đầu bởi hướng dẫn viên người Áo Lukas Furtenbach đã leo đỉnh Everest chỉ trong 5 ngày sau khi rời khỏi London. Đây là một tốc độ thật sự choáng ngợp. Bí quyết mà họ sử dụng là khí xenon, một loại khí trơ thường dùng trong y học để làm thuốc mê. Xenon được cho là kích thích sản sinh hormone erythropoietin, là hormone giúp cơ thể tăng lượng hồng cầu và vận chuyển oxy hiệu quả hơn, từ đó mô phỏng quá trình thích nghi với độ cao mà bình thường phải mất hàng tuần. Ý tưởng sử dụng xenon xuất phát từ nhà gây mê người Đức Michael Fries, người đã đề xuất với Furtenbach rằng xenon có thể giúp đẩy nhanh quá trình thích nghi với độ cao nhờ tác dụng kích thích sản xuất hồng cầu. Trước khi khởi hành khoảng hai tuần, các thành viên được tiếp nhận một liều xenon ở bệnh viện Đức, sau đó hai tuần họ bắt đầu hành trình lên Everest.
Lucas Furtenbach, người cung cấp khoá học leo núi tăng cường với xenon, một loại khí trơ chủ yếu được sử dụng làm thuốc gây mê
Hermann Buhl năm 1953, sau khi lên đến đỉnh Nanga Parba, ngọn núi cao thứ chín trên thế giới, nằm ở Pakistan, một phần nhờ peritin
Dù Furtenbach khẳng định đây là cách giúp tăng an toàn, rút ngắn thời gian trên núi và giảm lượng rác thải, nhiều chuyên gia vẫn bày tỏ nghi ngờ. Không có nghiên cứu khoa học chính thống nào chứng minh rằng xenon thực sự hiệu quả trong việc làm quen với độ cao hay an toàn khi sử dụng ở môi trường khắc nghiệt. Năm nay, Liên đoàn Leo núi Quốc tế (UIAA) đã cảnh báo về việc thiếu các nghiên cứu khoa học chứng minh tính an toàn và hiệu quả của xenon ở độ cao lớn. Ngoài ra, xenon cũng bị Cơ quan Chống Doping Thế giới cấm trong thể thao chuyên nghiệp. Điều này đặt ra câu hỏi là nếu sử dụng nó để leo núi, thì liệu có còn là thể thao mà con người thử thách sự cực hạn nữa không?
Lịch sử dùng thuốc – cũ nhưng chưa từng nguội
Quảng cáo
Việc sử dụng các chất kích thích hoặc thuốc y tế để sống sót và tăng khả năng leo núi không phải là điều mới. Năm 1953, huyền thoại Hermann Buhl đã dùng methamphetamine, hay còn gọi là Pervitin, để giữ tỉnh táo trong lúc xuống núi một mình sau khi chinh phục Nanga Parbat. Trong nhiều thập kỷ sau đó, từ amphetamine đến Viagra đều được người leo núi thử nghiệm. Một số loại thuốc hợp pháp như Diamox hay dexamethasone cũng thường được sử dụng để phòng chống sốc độ cao, dù các chuyên gia khuyên không nên dùng trước khi có triệu chứng. Một số người vẫn dùng những loại thuốc này để phòng ngừa, mặc dù các chuyên gia khuyến cáo chỉ dùng khi thực sự cần thiết.
Góc nhìn đỉnh Nanga Parbat
Có thể nói, giữa môi trường băng giá và thiếu oxy của Himalaya, bất kỳ thứ gì giúp cơ thể chịu đựng lâu hơn, di chuyển nhanh hơn, đều từng được thử nghiệm – và gây tranh cãi.
Quan điểm của cộng đồng và sự công nhận
Với các nhà leo núi theo đuổi phong cách truyền thống, mọi hình thức hỗ trợ, từ oxy đến xenon, đều khiến hành trình trở nên "nhân tạo". Họ cho rằng, nếu một người được buộc dây sẵn, được dẫn đường, được tiêm thuốc và chỉ việc leo trong hàng trăm người khác, thì hành trình ấy thiếu mất cái "chất" không thể định nghĩa bằng kỹ thuật, đó là sự mạo hiểm, sự bất định, và cả thử thách thể chất và tinh thần.
Một số chuyên gia như Peter Hackett, nhà nghiên cứu về độ cao tại Đại học Colorado, thắc mắc là tại sao họ lại vội vã đến thế. Trên thực tế, những chuyến leo núi siêu tốc chỉ cho thấy rằng thách thức của Everest giờ đây chỉ là việc đối phó với thiếu oxy, chứ không còn là leo núi đúng nghĩa. Ngoài ra, cộng đồng leo núi cũng lo ngại rằng việc sử dụng các phương pháp tăng tốc như xenon sẽ thu hút nhiều người có tham vọng lớn nhưng kinh nghiệm leo núi thấp, chỉ quan tâm đến việc "chinh phục" đỉnh núi trong thời gian ngắn nhất, bỏ qua các giá trị truyền thống của môn thể thao này.
Quảng cáo
Dây leo núi là công cụ phổ biến và việc sử dụng dây leo là kĩ năng cần thiết
Một trong những minh chứng rõ ràng nhất cho sự đề cao phong cách chính là giải thưởng Piolet d'Or – được ví như giải Oscar của giới leo núi. Những ai leo không dùng oxy, không dây cố định, theo lối mới, mạo hiểm và tiết chế tối đa, mới là người được vinh danh.
Huyền thoại người Slovenia, Marko Prezelj, từng bốn lần đoạt Piolet d'Or, chia sẻ rằng khi việc leo núi mà không còn yếu tố bất ngờ của sự khắc nghiệt, thì đó chỉ còn là hoạt động thể lực. Hay nhà leo núi Mỹ Steve House, người từng chinh phục mặt Rupal của Nanga Parbat theo phong cách alpine, thẳng thắn cho rằng việc leo núi với oxy hay xenon không sai, nhưng đó là du lịch chứ không phải alpinism.
Những chú bò Yak thồ các dụng cụ hỗ trợ leo núi tới Advanced Base Camp
Và ngay cả các người dân Sherpa, vốn đã đưa không biết bao nhiêu đoàn khách lên đỉnh, cũng cho rằng, nên có giới hạn cho việc hỗ trợ. Họ luôn khuyến khích các khách hàng của mình nên đi một vòng lên đến trại 2 để biết cơ thể mình phản ứng thế nào với độ cao. Đừng bỏ qua quá trình làm quen với núi trước khi quyết định có dấn thân vào hành trình này không.
Kết luận: Công cụ hỗ trợ có được coi là gian hay đó chỉ là chọn cách khác?
Trong leo núi độ cao lớn, "gian lận" không hẳn là thứ có thể xác định bằng luật. Đó là cách đánh giá của cộng đồng, tuỳ theo sở thích về phong cách, tinh thần và mục đích. Dùng oxy, xenon, dây cố định hay có cả đoàn hỗ trợ, với nhiều người là cách để leo núi an toàn và nhanh chóng hơn. Nhưng với những người theo chủ nghĩa thuần túy, đó là bước lùi trong trải nghiệm phiêu lưu. Và trên thực tế thì không ai cấm việc dùng các công cụ hỗ trợ, nhưng thường thì sự kính trọng, sự công nhận – thứ danh giá nhất với một người leo núi – lại dành cho những ai chọn cách đơn độc, tối giản, và mạo hiểm nhất để đặt chân lên đỉnh.
Nguồn: [1][2][3]
Khóa học Machine Learning cơ bản- Khoa học dữ liệu - AI 
==***==
Khoá học Quản trị Chiến lược Dành cho Lãnh đạo Doanh nghiệp
==***==
Nơi hội tụ Tinh Hoa Tri Thức - Khơi nguồn Sáng tạo
Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com
Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com
---
Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên ZALO!
Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên Facebook!
Bảo mật và tấn công Website - Hacker mũ trắng
KHÓA HỌC LẬP TRÌNH PYTHON TỪ CƠ BẢN ĐẾN CHUYÊN NGHIỆP 
Khóa học Lập trình Visual Foxpro 9 - Dành cho nhà quản lý và kế toán 
Khóa học hướng dẫn về Moodle chuyên nghiệp và hay Xây dựng hệ thống đào tạo trực tuyến chuyên nghiệp tốt nhất hiện nay. 
Khóa học AutoIt dành cho dân IT và Marketing chuyên nghiệp 
Khoá học Word từ cơ bản tới nâng cao, học nhanh, hiểu sâu 
Khóa học hướng dẫn sử dụng Powerpoint từ đơn giản đến phức tạp HIỆU QUẢ 
Khóa học Thiết kế, quản lý dữ liệu dự án chuyên nghiệp cho doanh nghiệp bằng Bizagi 
Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng Power Query trong Excel 
Khóa học Lập trình WEB bằng PHP từ cơ bản đến nâng cao 
Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng SPSS - Chìa khóa thành công!
Khóa học "Thiết kế bài giảng điện tử", Video, hoạt hình kiếm tiền Youtube bằng phần mềm Camtasia Studio 
Khóa học HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ VIDEO CLIP CHO DÂN MARKETING CHUYÊN NGHIỆP 
HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ QUẢNG CÁO VÀ ĐỒ HỌA CHUYÊN NGHIỆP VỚI CANVA Hãy tham gia khóa học để trở thành người chuyên nghiệp. Tuyệt HAY!😲👍 
GOOGLE SPREADSHEETS phê không tưởng 
Hãy tham gia khóa học để biết mọi thứ
Khóa học Ba, Mẹ và Bé - Cùng bé lập trình TUYỆT VỜI
Khóa học sử dụng Adobe Presenter-Tạo bài giảng điện tử 
Để thành thạo Wordpress bạn hãy tham gia khóa học 
Khóa học sử dụng Edmodo để dạy và học hiện đại để thành công 
==***== Bảo hiểm nhân thọ - Bảo vệ người trụ cột 
Cập nhật công nghệ từ Youtube tại link: congnghe.hocviendaotao.com
Tham gia nhóm Facebook
Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com
Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com
Bảo mật và tấn công Website - Hacker mũ trắng
KHÓA HỌC LẬP TRÌNH PYTHON TỪ CƠ BẢN ĐẾN CHUYÊN NGHIỆP
Khóa học AutoIt dành cho dân IT và Marketing chuyên nghiệp
Khoá học Word từ cơ bản tới nâng cao, học nhanh, hiểu sâu
Khóa học hướng dẫn sử dụng Powerpoint từ đơn giản đến phức tạp HIỆU QUẢ
Khóa học Thiết kế, quản lý dữ liệu dự án chuyên nghiệp cho doanh nghiệp bằng Bizagi
Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng Power Query trong Excel
Khóa học Lập trình WEB bằng PHP từ cơ bản đến nâng cao
Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng SPSS - Chìa khóa thành công!
kiếm tiền Youtube bằng phần mềm Camtasia Studio
Khóa học HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ VIDEO CLIP CHO DÂN MARKETING CHUYÊN NGHIỆP
HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ QUẢNG CÁO VÀ ĐỒ HỌA CHUYÊN NGHIỆP VỚI CANVA
Hãy tham gia khóa học để trở thành người chuyên nghiệp. Tuyệt HAY!😲👍
GOOGLE SPREADSHEETS phê không tưởng
Hãy tham gia khóa học để biết mọi thứ
Khóa học Ba, Mẹ và Bé - Cùng bé lập trình TUYỆT VỜI
Khóa học sử dụng Adobe Presenter-Tạo bài giảng điện tử
Để thành thạo Wordpress bạn hãy tham gia khóa học
Khóa học sử dụng Edmodo để dạy và học hiện đại để thành công
==***==
Bảo hiểm nhân thọ - Bảo vệ người trụ cột
Tham gia nhóm Facebook
Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com
Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com
Nguồn: Tinh Tế
Topics: Công nghệ mới
