Nhắc đến vật chất tối, một khái niệm từng bị coi là hoang đường, người ta không thể không nhắc đến Vera Rubin, người đã âm thầm, bền bỉ thay đổi cả cách giới thiên văn nhìn về vũ trụ. Bà không chỉ là một nhà khoa học xuất sắc, mà còn là hình mẫu với sự kiên trì, khát khao tri thức trong giới khoa học.
Ngay từ khi còn nhỏ, Vera Rubin, tên khai sinh là Vera Cooper, đã bị mê hoặc bởi bầu trời sao phía bắc với thứ ánh sáng bí ẩn lấp lánh ngoài cửa sổ căn nhà thuê ở Washington, D.C. Khi ấy, cô bé mới 11 tuổi thường xuyên thức khuya chỉ để ngắm sao, bất chấp việc phải leo qua người chị gái để đến gần khung cửa sổ hơn. Cô tự mày mò làm kính thiên văn với ba, đọc sách về vũ trụ và khoa học, và tham gia các buổi nói chuyện thiên văn học từ rất sớm.
Vera Rubin vào năm 1965, sử dụng kính thiên văn tại đài quan sát Lowell để vẽ đường cong quay
Rubin chọn học thiên văn ở Đại học Vassar, nơi từng là "đất thánh" của các nữ học giả hiếm hoi trong thời kỳ mà phụ nữ bị coi là không phù hợp với nghiên cứu khoa học. Sau đó, bà từ chối học bổng từ Harvard để đến Cornell học cao học, nơi chồng bà, nhà hóa học Bob Rubin, đang theo đuổi bằng tiến sĩ. Dù vừa nghiên cứu vừa chăm sóc gia đình, Rubin vẫn kiên trì tìm kiếm câu trả lời cho các câu hỏi lớn của vũ trụ. Từ thập niên 1950, bà đã gây chú ý với giả thuyết rằng toàn bộ vũ trụ có thể đang quay. Đây thật sự là một ý tưởng táo bạo tại thời điểm đó.
Hành trình cá nhân của Vera Rubin: Từ cô bé mê sao đến nhà thiên văn học tiên phong
Ngay từ khi còn nhỏ, Vera Rubin, tên khai sinh là Vera Cooper, đã bị mê hoặc bởi bầu trời sao phía bắc với thứ ánh sáng bí ẩn lấp lánh ngoài cửa sổ căn nhà thuê ở Washington, D.C. Khi ấy, cô bé mới 11 tuổi thường xuyên thức khuya chỉ để ngắm sao, bất chấp việc phải leo qua người chị gái để đến gần khung cửa sổ hơn. Cô tự mày mò làm kính thiên văn với ba, đọc sách về vũ trụ và khoa học, và tham gia các buổi nói chuyện thiên văn học từ rất sớm.
Vera Rubin vào năm 1965, sử dụng kính thiên văn tại đài quan sát Lowell để vẽ đường cong quay
Rubin chọn học thiên văn ở Đại học Vassar, nơi từng là "đất thánh" của các nữ học giả hiếm hoi trong thời kỳ mà phụ nữ bị coi là không phù hợp với nghiên cứu khoa học. Sau đó, bà từ chối học bổng từ Harvard để đến Cornell học cao học, nơi chồng bà, nhà hóa học Bob Rubin, đang theo đuổi bằng tiến sĩ. Dù vừa nghiên cứu vừa chăm sóc gia đình, Rubin vẫn kiên trì tìm kiếm câu trả lời cho các câu hỏi lớn của vũ trụ. Từ thập niên 1950, bà đã gây chú ý với giả thuyết rằng toàn bộ vũ trụ có thể đang quay. Đây thật sự là một ý tưởng táo bạo tại thời điểm đó.
Rubin từng bị từ chối bởi Đại học Princeton vì bà là phụ nữ, nhưng điều đó không ngăn cản bà bỏ cuộc và lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Georgetown. Trong những năm đầu sự nghiệp, bà thường xuyên phải đối mặt với định kiến và sự nghi ngờ từ đồng nghiệp nam, nhưng vẫn không ngừng nghiên cứu và bảo vệ quyền lợi cho các sinh viên và đồng nghiệp nữ của mình.
Khám phá làm thay đổi toàn bộ vũ trụ học hiện đại
Điều khiến Rubin thực sự ghi tên mình vào lịch sử khoa học là những đêm quan sát cùng đồng nghiệp Kent Ford tại đài thiên văn Kitt Peak ở Arizona vào những năm 1960. Khi đang theo dõi chuyển động của khí nóng xung quanh thiên hà Andromeda, Rubin nhận thấy điều gì đó bất thường: các ngôi sao ở rìa thiên hà không quay chậm hơn như định luật Newton tiên đoán, mà có vận tốc tương đương với các ngôi sao gần trung tâm. Đồ thị vận tốc quay, cái gọi là "đường cong quay", đáng lẽ phải giảm dần theo khoảng cách, thì lại phẳng.
Thiên hà Andromeda, được chụp bởi NASA
Để giải thích cho chỗ này, thì anh em có thể hiểu đơn giản là theo vật lý cổ điển (định luật Newton), lực hấp dẫn của một vật thể, ví dụ như Mặt Trời, sẽ giữ các hành tinh quay quanh nó. Trong Hệ Mặt Trời, các hành tinh gần Mặt Trời hơn quay nhanh, các hành tinh xa hơn thì quay chậm lại. Nếu vẽ biểu đồ vận tốc quay, tốc độ quay quanh tâm, theo khoảng cách ra xa, chúng ta sẽ thấy đường cong này giảm dần gọi là "đường cong quay giảm".
Và trong những đêm làm việc tại Kitt Peak, Rubin và Ford thay phiên nhau đo vận tốc quay của các ngôi sao ở nhiều khoảng cách khác nhau trong thiên hà Andromeda. Sau khi ghi nhận dữ liệu và xử lý các tấm ảnh quang phổ, bà đã vẽ ra đường cong quay phẳng đầu tiên của Andromeda với kì vọng đường cong quay sẽ giảm dần nhưng trên thực tế, họ đã phát hiện rằng các ngôi sao ở rìa thiên hà quay nhanh bất thường, gần như bằng với các ngôi sao ở trung tâm. Ngoài ra, đường cong quay không giảm mà gần như nằm ngang (phẳng).
Anh em có thể xem biểu đồ hai đường cong, bên trái là lý thuyết, và bên phải là thực tế
Quảng cáo
Khám phá này hoàn toàn trái ngược với mọi giả định trước đó, và khiến các nhà thiên văn phải chấp nhận một thực tế: phải có một loại vật chất vô hình nào đó tạo ra trọng lực giữ cho thiên hà không vỡ tung, thứ mà ngày nay ta gọi là vật chất tối (dark matter). Rubin và Ford không chỉ thấy điều này ở Andromeda, mà còn ở hàng loạt thiên hà khác. Thực tế, họ đã khảo sát hơn 60 thiên hà và đều nhận thấy các ngôi sao ở rìa ngoài quay nhanh bất thường, buộc cộng đồng khoa học phải chấp nhận rằng phần lớn vật chất trong vũ trụ là "tối", không thể nhìn thấy bằng mắt thường.
Lý giải cho điều này khá đơn giản, nếu chỉ có vật chất nhìn thấy như sao, khí, bụi, thì lực hấp dẫn ở rìa thiên hà sẽ yếu, không đủ giữ các ngôi sao quay nhanh như vậy. Nếu các ngôi sao ở rìa quay nhanh mà không có đủ lực hút, chúng phải bay ra khỏi thiên hà, nhưng thực tế chúng vẫn ở đó. Điều này đặt ra một giả định là có một lượng lớn vật chất vô hình, không phát sáng, không phát ra tín hiệu điện từ – gọi là "vật chất tối" – bao quanh thiên hà, tạo thêm lực hấp dẫn để giữ các ngôi sao ở rìa quay với tốc độ cao mà không bị văng ra ngoài.
Thật ra trước Rubin, khái niệm vật chất tối từng được Fritz Zwicky đề xuất vào năm 1933 khi ông nhận thấy các thiên hà trong cụm Coma chuyển động quá nhanh so với khối lượng nhìn thấy, nhưng cộng đồng khoa học không mấy quan tâm cho đến khi Rubin cung cấp bằng chứng thực nghiệm thuyết phục.
Bên cạnh các quan sát thực nghiệm, vào đầu thập niên 1970, các nhà vật lý lý thuyết như Jeremiah Ostriker và Jim Peebles ở Princeton đã chạy các mô phỏng máy tính về sự tiến hóa của các thiên hà. Họ phát hiện rằng chỉ khi thêm vào "halo" vật chất tối bao quanh thiên hà, các thiên hà xoắn ốc như Andromeda mới không bị vỡ tung. Sự kết hợp giữa quan sát của Rubin và các mô phỏng này đã củng cố vững chắc cho giả thuyết vật chất tối.
Di sản khoa học và tinh thần sống mãi
Không dừng lại ở phát hiện mang tính cách mạng, Rubin còn là một biểu tượng của sự công bằng và đạo đức trong khoa học. Bà đấu tranh cho quyền lợi của nữ giới trong ngành thiên văn, vốn là một lĩnh vực thường do nam giới thống trị. Bà viết báo cáo về bất bình đẳng lương bổng, phản đối việc các tạp chí loại tên sinh viên khỏi danh sách tác giả, và thậm chí từng dán hình nữ giới lên cửa nhà vệ sinh nam tại một đài quan sát chỉ dành cho nam.
Đài quan sát Vera Rubin Observatory, di sản vinh danh GOAT của vật chất tối
Quảng cáo
Rubin cũng là người thầy tận tâm, luôn tạo cảm hứng cho thế hệ sau. Bà vẫn tiếp tục quan sát và nghiên cứu đến tận khi ngoài 80 tuổi. Một nhà báo trẻ từng có cơ hội đi cùng bà trong chuyến quan sát cuối cùng đã mô tả bà là "khiêm tốn, sâu sắc và luôn tử tế – một người mà ai cũng muốn làm việc cùng."
Rubin nổi tiếng với sự cởi mở, luôn chào đón, dìu dắt thế hệ nhà khoa học trẻ, tạo cảm giác thuộc về cho những người mới bước chân vào ngành thiên văn. Bà tiếp tục quan sát bầu trời cho đến tận khi ngoài 80 tuổi, truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ sau.
Để vinh danh di sản của bà, đài quan sát lớn nhất từng được xây dựng ở bán cầu nam – Vera Rubin Observatory – đã mang tên bà. Đây là công trình sẽ chụp ảnh toàn bộ bầu trời phía nam với độ phân giải cao chưa từng có, hứa hẹn mở ra những phát hiện lớn về vật chất tối, năng lượng tối và các bí ẩn vũ trụ khác.
Vì sao Vera Rubin là "GOAT" của vật chất tối?
Cụm từ "GOAT", viết tắt của "Greatest of All Time", có lẽ chưa đủ để mô tả hết tầm vóc của Vera Rubin. Bà không chỉ chứng minh sự tồn tại của một khái niệm thay đổi toàn bộ vật lý thiên văn, mà còn thay đổi cách chúng ta nhìn về ai có thể trở thành một nhà khoa học vĩ đại. Rubin không có giải Nobel dù thực tế rất nhiều người cho rằng bà xứng đáng, nhưng chính bà từng nói rằng Nobel có thể làm thay đổi cuộc đời bạn và không phải thay đổi đó lúc nào cũng tốt. Bà không cần danh hiệu để tạo ảnh hưởng. Di sản thực sự của Rubin là sự tò mò không giới hạn, thái độ không chấp nhận giả định vô căn cứ, và quan trọng nhất: lòng nhân ái trong nghiên cứu và cuộc sống.
Nguồn: [1][2]
Khóa học Machine Learning cơ bản- Khoa học dữ liệu - AI 
==***==
Khoá học Quản trị Chiến lược Dành cho Lãnh đạo Doanh nghiệp
==***==
Nơi hội tụ Tinh Hoa Tri Thức - Khơi nguồn Sáng tạo
Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com
Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com
---
Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên ZALO!
Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên Facebook!
Bảo mật và tấn công Website - Hacker mũ trắng
KHÓA HỌC LẬP TRÌNH PYTHON TỪ CƠ BẢN ĐẾN CHUYÊN NGHIỆP 
Khóa học Lập trình Visual Foxpro 9 - Dành cho nhà quản lý và kế toán 
Khóa học hướng dẫn về Moodle chuyên nghiệp và hay Xây dựng hệ thống đào tạo trực tuyến chuyên nghiệp tốt nhất hiện nay. 
Khóa học AutoIt dành cho dân IT và Marketing chuyên nghiệp 
Khoá học Word từ cơ bản tới nâng cao, học nhanh, hiểu sâu 
Khóa học hướng dẫn sử dụng Powerpoint từ đơn giản đến phức tạp HIỆU QUẢ 
Khóa học Thiết kế, quản lý dữ liệu dự án chuyên nghiệp cho doanh nghiệp bằng Bizagi 
Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng Power Query trong Excel 
Khóa học Lập trình WEB bằng PHP từ cơ bản đến nâng cao 
Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng SPSS - Chìa khóa thành công!
Khóa học "Thiết kế bài giảng điện tử", Video, hoạt hình kiếm tiền Youtube bằng phần mềm Camtasia Studio 
Khóa học HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ VIDEO CLIP CHO DÂN MARKETING CHUYÊN NGHIỆP 
HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ QUẢNG CÁO VÀ ĐỒ HỌA CHUYÊN NGHIỆP VỚI CANVA Hãy tham gia khóa học để trở thành người chuyên nghiệp. Tuyệt HAY!😲👍 
GOOGLE SPREADSHEETS phê không tưởng 
Hãy tham gia khóa học để biết mọi thứ
Khóa học Ba, Mẹ và Bé - Cùng bé lập trình TUYỆT VỜI
Khóa học sử dụng Adobe Presenter-Tạo bài giảng điện tử 
Để thành thạo Wordpress bạn hãy tham gia khóa học 
Khóa học sử dụng Edmodo để dạy và học hiện đại để thành công 
==***== Bảo hiểm nhân thọ - Bảo vệ người trụ cột 
Cập nhật công nghệ từ Youtube tại link: congnghe.hocviendaotao.com
Tham gia nhóm Facebook
Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com
Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com
Bảo mật và tấn công Website - Hacker mũ trắng
KHÓA HỌC LẬP TRÌNH PYTHON TỪ CƠ BẢN ĐẾN CHUYÊN NGHIỆP
Khóa học AutoIt dành cho dân IT và Marketing chuyên nghiệp
Khoá học Word từ cơ bản tới nâng cao, học nhanh, hiểu sâu
Khóa học hướng dẫn sử dụng Powerpoint từ đơn giản đến phức tạp HIỆU QUẢ
Khóa học Thiết kế, quản lý dữ liệu dự án chuyên nghiệp cho doanh nghiệp bằng Bizagi
Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng Power Query trong Excel
Khóa học Lập trình WEB bằng PHP từ cơ bản đến nâng cao
Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng SPSS - Chìa khóa thành công!
kiếm tiền Youtube bằng phần mềm Camtasia Studio
Khóa học HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ VIDEO CLIP CHO DÂN MARKETING CHUYÊN NGHIỆP
HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ QUẢNG CÁO VÀ ĐỒ HỌA CHUYÊN NGHIỆP VỚI CANVA
Hãy tham gia khóa học để trở thành người chuyên nghiệp. Tuyệt HAY!😲👍
GOOGLE SPREADSHEETS phê không tưởng
Hãy tham gia khóa học để biết mọi thứ
Khóa học Ba, Mẹ và Bé - Cùng bé lập trình TUYỆT VỜI
Khóa học sử dụng Adobe Presenter-Tạo bài giảng điện tử
Để thành thạo Wordpress bạn hãy tham gia khóa học
Khóa học sử dụng Edmodo để dạy và học hiện đại để thành công
==***==
Bảo hiểm nhân thọ - Bảo vệ người trụ cột
Tham gia nhóm Facebook
Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com
Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com
Nguồn: Tinh Tế
Topics: Công nghệ mới
