GTA V tròn 10 tuổi: "Nghệ thuật vị nhân sinh", hay mọi lối mòn của điện ảnh Mỹ ghép lại làm một?

Trước khi GTA VI công bố trailer đầu tiên hôm mùng 5/12 vừa rồi, có một tuyên bố từ Rockstar Games thực sự khiến mình để ý. Thời điểm có những tin đồn nói cốt truyện GTA VI sẽ là một câu chuyện "Bonnie và Clyde" thời hiện đại, với một cặp đôi nhân vật chính vừa có mối quan hệ yêu đương, lại vừa thực hiện những hành vi phạm tội cùng nhau. Thời điểm ấy, thông tin không chính thức nói rằng một trong hai nhân vật chính sẽ là một người phụ nữ gốc Latin. Đi kèm với đó, Rockstar Games khi ấy còn vướng vào scandal về văn hóa công ty độc hại.



Vậy là phía Rockstar được cho là sẽ tiết chế những trò đùa nhắm tới "những cộng đồng người thiểu số" để không vô tình biến họ trở thành trung tâm của những trò đùa. Vả lại, theo họ, cuộc sống thực bây giờ có những trường hợp và những xu hướng cứ tưởng chỉ xuất hiện trong phim hài. Khi mà những cách thậm xưng để phê phán, lên án những thói hư tật xấu trong xã hội, thứ đã khiến cốt truyện "giấc mơ Mỹ" trong mọi phiên bản Grand Theft Auto có khi còn chẳng khác gì những chuyện có thật ngoài đời, thì thử thách được đặt ra cho những nhà làm game ở Rockstar North, làm thế nào để tiếp tục "giấc mơ Mỹ" theo cách châm biếm và sâu sắc nhất.



Cũng có một chi tiết phải để tâm. Grand Theft Auto đã và đang là đứa con tinh thần của studio Rockstar North, một nhà phát triển game có trụ sở tại Scotland chứ không phải Mỹ. Hai anh em nhà Hauser, Dan và Sam, một người viết kịch bản game, người còn lại thì chủ trì quá trình sản xuất những phiên bản GTA anh em yêu mến.

Dám khẳng định một điều, phong cách kể chuyện và óc hài hước Anh Quốc đã tạo ra được những câu chuyện vừa nghiêm túc, vừa "quá đà" đúng chất điện ảnh mà anh em được trải nghiệm trong những phiên bản GTA. Từ cuộc phiêu lưu của Claude ở Liberty City trong GTA III, đến chuyện đời của gã gangster Tommy Vercetti trong Vice City, rồi cả Niko Bellic và bộ ba Franklin, Trevor và Michael ở San Andreas, có lẽ chính việc "nằm ngoài câu chuyện" đã giúp những người Anh Quốc viết ra được những chi tiết châm biếm tưởng chừng chỉ có trong phim hành động, nhưng với nhiều người, chúng gần gũi với cuộc sống thật đến đáng sợ.

Hài Anh và hài Mỹ

Trước khi nói về chuyện các nhà biên kịch người Anh ở Rockstar North xoáy sâu và mỉa mai những vấn đề xã hội nhức nhối của Mỹ qua từng thời kỳ, thì mình cũng muốn nhắc lại một đoạn clip trên YouTube mà nhiều năm về trước mình từng được xem. Giờ tìm mãi không thấy cái clip đó nữa, nhưng đại ý là như thế này.

Hài Anh Quốc luôn có cái chất sâu cay, mỉa mai, không ngại chọc vào bất kỳ chủ đề nào của cuộc sống và xã hội. Anh em ngày xưa xem Mr. Bean, rồi sau này là những series phim hài như The IT Crowd, The Office phiên bản Anh Quốc, hay những tác phẩm của Guy Ritchie, và quan trọng nhất, Monty Python, anh em có thể nhận ra một sự thật. Những chi tiết gây cười rất nhiều khi dựa vào sự khổ sở của con người. Từ những câu từ, cho tới những hành động, đôi lúc cường điệu ngôn ngữ cơ thể, hài Anh lúc nào cũng gây cười theo kiểu rất khác hài Mỹ.

Có một cách giải thích như thế này, mình thấy cũng bùi tai.



Sau vụ khủng bố ngày 11/9/2001, nước Mỹ thay đổi hoàn toàn cả về xã hội lẫn văn hoá. Tác động đầu tiên dễ nhận thấy nhất chính là sự hiện diện của những kênh tin tức phát 24/7, thời sự, phân tích, ý kiến cá nhân phát cả ngày, ra rả vào tai của cả trăm triệu người dân Mỹ. Những kênh truyền hình như vậy hầu hết đều thuộc sở hữu tư nhân, và thường có những thiên kiến phù hợp với quan điểm của những tập khán giả tiềm năng.

Quảng cáo

Cũng từ cái thời điểm này, thời kỳ gọi là "media spin" bắt đầu, trùng hợp thay lại đúng vào thời điểm internet trở nên phổ biến, chỉ vài năm sau sự kiện 11/9 là thời điểm những ứng dụng, dịch vụ như Twitter hay Facebook bùng nổ. Con người bắt đầu bị choáng ngợp bởi những thông tin về mọi khía cạnh của cuộc sống, những sự kiện từ lớn đến nhỏ xuất hiện trên màn hình thiết bị và màn hình TV từng giờ từng phút. Vậy là hỉ nộ ái ố của con người bắt đầu bị cuốn theo những tin tức, những bình luận trên mạng xã hội, những quan điểm của người khác ảnh hưởng trực tiếp tới tâm lý mọi người, khiến con người trở nên suy kiệt về mặt cảm xúc.



Thành ra, những series sitcom hay hài bên Mỹ thường làm theo kiểu nhẹ nhàng, không khai thác quá nhiều vào cái khốn khổ của con người để gây cười như hài Anh.

Còn ngược lại, bên Anh, nguồn tin chủ yếu mọi người tiếp nhận thuộc quyền quản lý của hoàng gia, hay đúng hơn là bộ văn hoá, phương tiện và thể thao Anh Quốc. Xem tin tức trên đó hoàn toàn không thấy có những ý kiến cá nhân, lạc quan thì gọi là đa chiều, còn bi quan thì gọi là lợi dụng cảm xúc của người xem để giữ chân họ lại với màn hình TV. Vậy là, hài của Anh, từ series, phim điện ảnh cho tới hài độc thoại đều sâu cay hơn nhiều.

Đó là lúc chúng ta có thể suy sang Grand Theft Auto nói chung, và GTA V nói riêng.

Vị nhân sinh hay thậm xưng nhảm nhí?

Mark Twain nói như thế này: "Đời thực luôn kỳ quặc hơn chuyện hư cấu, bởi vì hư cấu phải bám theo những khả năng có thể xảy ra, còn đời thực thì không."

Quảng cáo

Không có bất kỳ một chi tiết nào trong GTA V không có thật cả, mà thậm chí đôi khi những nhà biên kịch người Anh Quốc còn phải giảm tránh rất nhiều. Ấy vậy nhưng mà những chi tiết ví dụ như diễn lại cảnh tra tấn máu lạnh trong nhiệm vụ khét tiếng By The Book, hay việc mô tả một nhóm người thiểu số như người gốc Phi hay người chuyển giới, hoặc những người nổi tiếng theo những thiên kiến hoàn toàn không đúng đắn.



Đấy là lúc GTA nói chung và phần 5 nói riêng bị coi là "thậm xưng nhảm nhí". Có cảm giác như mọi lối mòn của điện ảnh Mỹ đều hiện diện trong trò chơi này. Franklin Clinton sống ở khu người da màu thu nhập thấp, chẳng học hành gì, sớm muộn cũng đi vào con đường phạm tội. Gia đình Michael thì hai vợ chồng ở với nhau lâu, sự dư dả và nhàn hạ sinh ra đủ thứ thói hư tật xấu. Hai đứa con thì lười biếng, đứa thì chỉ ngồi nhà chơi điện tử cả ngày, đứa còn lại thì hám danh tiếng, chỉ muốn được lên truyền hình thực tế. Trường hợp của Trevor thì còn oái oăm hơn. Gã là một bệnh nhân tâm thần đúng nghĩa, nhưng vẫn tự tung tự tác ở bên ngoài, dính vào đủ thứ tệ nạn và tội ác, thay vì thực sự nhận được sự trợ giúp về mặt y khoa.



Bản chất tổng thể của GTA V cũng phản ánh rất đúng tình hình xã hội Mỹ thời bấy giờ. Mạng xã hội lúc ấy mới dần trở nên phổ biến, còn thời kỳ đỉnh cao của truyền hình thực tế cuối thập niên 2000, đầu thập niên 2010.

Tính ra, giờ này, 10 năm sau khi GTA V ra mắt, mạng xã hội đã trở thành công cụ cập nhật thông tin xuyên suốt cho tất cả mọi người già trẻ lớn bé trên toàn thế giới, có khi còn có thời gian sử dụng hàng ngày còn nhiều hơn cả xem TV. Thành ra mới thấy có vẻ như tất cả những chi tiết thậm xưng trong cốt truyện GTA V đều không có gì sai lệch, vì cứ mở mạng xã hội lên xem tin tức xã hội bên Mỹ là lại thấy hàng loạt những tiêu đề kỳ quái tưởng chừng không thể tin nổi, nhưng lại là sự thật.

Đến GTA VI phát hành năm 2025, vẫn chưa dám nghĩ những nhân vật xuất hiện trong phiên bản giả tưởng của thành phố Miami và cả một phần bang Florida sẽ còn kỳ quặc như thế nào. Nói vậy là vì, bây giờ anh em cứ lên mạng gõ cụm từ khoá "Florida Man" rồi đọc qua mấy tiêu đề tin tức có cụm từ khoá ấy đi, mình đảm bảo anh em sẽ không thể tin vào mắt. Chính bản thân đoạn trailer của GTA VI cũng đã có quá nhiều những chi tiết lấy cảm hứng trực tiếp từ những sự kiện trong đời thực, ví dụ như người đàn bà tay cầm hai cái búa, hay thanh niên xăm kín mặt rồi tự gọi mình là Joker…

Phần 5 của Grand Theft Auto thành công vì nhiều lý do, nhưng cốt truyện chỉ là thứ yếu, ít được để tâm hơn so với thế giới mở, cách chơi vô cùng tự do và chế độ chơi mạng cho nhiều người vào cùng một bản đồ "phá làng phá xóm" với rất nhiều nhiệm vụ đa dạng. Còn cốt truyện thì thường được đồng ý là một màn lột tả trần trụi và sâu cay mặt trái của "giấc mơ Mỹ", với những thói hư tật xấu, những sự khổ sở tham sân si của con người trong thời đại mới.



Giống hệt như những tác phẩm hài, cốt truyện của GTA V ở chính cái thời điểm nó được phát hành nhìn thì có vẻ cường điệu. Nhưng 10 năm sau, những chi tiết tưởng chừng được các nhà biên kịch nghĩ ra để tạo ra một cốt truyện kịch tính càng lúc càng sát với thực tế đến mức đáng sợ.

Quan điểm luôn có giá trị, đấy là hài kịch là một hình thái nghệ thuật vị nhân sinh bằng cách cường điệu cái nỗi thống khổ của con người, để biến những hỉ nộ ái ố, những sân si của con người trở thành chủ đề để mọi người có được những nụ cười đầy thư giãn, để có thêm động lực tiếp tục với mọi thứ trong cuộc sống.



Nhưng theo quan điểm của mình, Grand Theft Auto nói chung và phần 5 nói riêng không chỉ có mục đích như vậy. Cách cường điệu những chi tiết cốt truyện, kể cả là tính bạo lực trong gameplay đều để tạo ra một yếu tố duy nhất, đó là sự thư giãn của người chơi khi ngồi trước màn hình. Mình chọn hướng nghiêng về khía cạnh những nhà làm game Anh Quốc "mỉa mai thế sự" bằng cách cường điệu, và bằng những lối mòn, những thiên kiến đã cũ kỹ của những tác phẩm điện ảnh trước kia.

Đấy cũng là cái khó của Rockstar Games khi phát triển phần 6. Kết hợp cả ba yếu tố như thế này: Những thiên kiến không còn tạo ra sự thư giãn hài hước, mà thường bị phản đối và tranh cãi là một. Thứ hai là đời thực bây giờ đôi khi còn khó tin hơn cả game. Và thứ ba là Rockstar Games đã buộc phải loại bỏ những lề thói văn hoá độc hại trong nội bộ hãng game thứ rất có thể đã tác động tới cách kịch bản của những phiên bản Grand Theft Auto trước kia được viết.



Cái dễ của phần 6 là cứ bám theo đời thật, không hề thiếu drama để viết ra cốt truyện. Còn cái khó, là nếu game chẳng khác gì đời thật, thì liệu nó có còn giải trí? Sống đã đang khổ quá rồi, chơi một trò chơi với những chi tiết chẳng khác gì cuộc sống hàng ngày thì sao còn gọi là chìm vào thế giới ảo để quên đi thực tại nữa?

CHUYÊN MỤC NGHỆ THUẬT LÀM GIÀU BỀN VỮNG

Nhấn vào đây để bắt đầu học

Khóa học Machine Learning cơ bản- Khoa học dữ liệu - AI

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

==***==

Khoá học Quản trị Chiến lược Dành cho Lãnh đạo Doanh nghiệp

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

==***==

Nơi hội tụ Tinh Hoa Tri Thức - Khơi nguồn Sáng tạo

Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com

Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com

--- 

Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên ZALO!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên Facebook!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa đào tạo Power BI phân tích báo cáo để bán hàng thành công

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Bảo mật và tấn công Website - Hacker mũ trắng

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học ​

KHÓA HỌC LẬP TRÌNH PYTHON TỪ CƠ BẢN ĐẾN CHUYÊN NGHIỆP

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Lập trình Visual Foxpro 9 - Dành cho nhà quản lý và kế toán

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học hướng dẫn về Moodle chuyên nghiệp và hay

Xây dựng hệ thống đào tạo trực tuyến chuyên nghiệp tốt nhất hiện nay.

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

KHÓA EXCEL CHUYÊN NGHIỆP

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học AutoIt dành cho dân IT và Marketing chuyên nghiệp

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khoá học Word từ cơ bản tới nâng cao, học nhanh, hiểu sâu

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học hướng dẫn sử dụng Powerpoint từ đơn giản đến phức tạp HIỆU QUẢ

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Thiết kế, quản lý dữ liệu dự án chuyên nghiệp cho doanh nghiệp bằng Bizagi

Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng Power Query trong Excel

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Lập trình WEB bằng PHP từ cơ bản đến nâng cao

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng TableAU - Chìa khóa thành công!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng SPSS - Chìa khóa thành công!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học "Thiết kế bài giảng điện tử", Video, hoạt hình 

kiếm tiền Youtube bằng phần mềm Camtasia Studio

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ VIDEO CLIP CHO DÂN MARKETING CHUYÊN NGHIỆP

​​​​​

HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ QUẢNG CÁO VÀ ĐỒ HỌA CHUYÊN NGHIỆP VỚI CANVA

Hãy tham gia khóa học để trở thành người chuyên nghiệp. Tuyệt HAY!😲👍

 KHÓA HỌC VIDEO- XÂY DỰNG PHẦN MỀM QUẢN LÝ BẰNG MICROSOFT ACCESS

GOOGLE SPREADSHEETS phê không tưởng

Khóa hoc lập trình bằng Python tại đây

Hãy tham gia khóa học để biết mọi thứ

Để tham gia tất cả các bài học, Bạn nhấn vào đây 

Khóa học lập trình cho bé MSWLogo

Nhấn vào đây để bắt đầu học

Khóa học Ba, Mẹ và Bé - Cùng bé lập trình  TUYỆT VỜI

Khóa học sử dụng Adobe Presenter-Tạo bài giảng điện tử

Khóa học vẽ tạo giao diện demo cho website

Để thành thạo Wordpress bạn hãy tham gia khóa học 

Tham gia khóa học tại đây

Khóa học sử dụng Edmodo để dạy và học hiện đại để thành công

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

==***==

Bảo hiểm nhân thọ - Bảo vệ người trụ cột

Cập nhật công nghệ từ Youtube tại link: congnghe.hocviendaotao.com
Tham gia nhóm Facebook
Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com
Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com

Nguồn: Tinh Tế

Share !