Một dự thảo luật tại Indiana suýt biến đổi bản chất toán học của số Pi, gây nguy hiểm đến khoa học

Anh em có biết là thế giới khoa học mém trở lệch lạc với niềm tin về tính khách quan, hay kỹ thuật xây dựng, chế tạo máy có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng nếu đạo luật về số Pi được thông qua vào những năm cuối thế kỉ 19.

Trong suốt hơn 2.000 năm, các nhà toán học đã miệt mài cố gắng giải một bài toán tưởng chừng đơn giản: "vuông hóa đường tròn", tức là chỉ dùng thước thẳng và compa để vẽ một hình vuông có diện tích đúng bằng một hình tròn đã cho. Tuy nhiên, đến năm 1882, nhà toán học người Đức Ferdinand von Lindemann đã chứng minh rằng điều này là bất khả thi. Ông chỉ ra rằng số π là một số siêu việt – nghĩa là không thể biểu diễn được chỉ bằng các phép toán cơ bản cộng, trừ, nhân, chia và căn bậc hai. Do đó, độ dài cạnh cần thiết để tạo ra hình vuông có diện tích bằng hình tròn (√π) cũng không thể được dựng bằng thước và compa, khép lại giấc mộng "vuông hóa đường tròn" của biết bao thế hệ. Thế nhưng, 15 năm sau, một bác sĩ nghiệp dư đã suýt đảo lộn sự thật này bằng luật pháp.

Thảm hoạ lập pháp suýt nữa định hình lại toán học

Năm 1897, Edward J. Goodwin, một bác sĩ kiêm "nhà toán học tự phong", đã soạn thảo Dự luật 246 và trình lên cơ quan lập pháp bang Indiana, Mỹ với nội dung đòi hợp pháp hóa phương pháp "vuông hóa đường tròn" của mình và định nghĩa lại giá trị của π thành 3.2. Đổi lại, ông "hào phóng" cho phép bang sử dụng phát minh mà không đòi tiền bản quyền. Đây về cơ bản là một đề xuất khá kỳ quặc, bởi toán học chưa bao giờ vận hành qua luật pháp hay công nhận bản quyền định lý.


Bác sĩ Edward J. Goodwin suýt chút nữa đã vận động thành công dự luật thay đổi số Pi

Dù vậy, Hạ viện Indiana đã thông qua dự luật với số phiếu đồng thuận tuyệt đối. Sự thiếu hiểu biết của các nghị sĩ thể hiện qua cách họ "đá bóng trách nhiệm" giữa các ủy ban không liên quan, từ Ủy ban Kênh đào sang Ủy ban Giáo dục. Thêm vào đó, Goodwin đã lợi dụng chính sách đăng bài thiếu chặt chẽ của tạp chí American Mathematical Monthly, nơi vốn công bố mọi bài viết theo yêu cầu tác giả mà không phản biện, chỉ với dòng chú thích "by request of the author". Điều này vô tình khiến ông trở nên "đáng tin" trong mắt giới chức.

Vì sao một ý tưởng phi lý lại gần đi đến thành công?

Nguyên nhân chính của vấn đề này nằm ở sự hỗn loạn trong quy trình lập pháp và khoảng trống kiến thức khoa học. Các nghị sĩ Indiana không đủ năng lực để đánh giá tính hợp lý của dự luật, đồng thời tỏ ra thờ ơ với hậu quả tiềm tàng. Họ xem đây như một vấn đề hành chính đơn thuần, thậm chí coi việc thông qua dự luật là cách "chuyển gánh nặng" cho Thượng viện.


Ngoài ra, như có kể ở trên, Goodwin cũng khéo léo tận dụng uy tín của American Mathematical Monthly, một tạp chí vẫn còn danh giá đến ngày nay, để đánh lừa công chúng. Ít ai biết rằng, vào thế kỷ 19, tạp chí này chưa có cơ chế phản biện khoa học, tạo kẽ hở cho những "phát minh" rởm như của ông.

Điều may mắn là vẫn tồn tại những con người chính trực. Giáo sư Clarence A. Waldo, trưởng khoa Toán Đại học Purdue, tình cờ có mặt tại tòa nhà lập pháp khi đang vận động ngân sách cho trường. Nghe thấy cuộc thảo luận về π, ông kinh ngạc khi nhận ra các nghị sĩ sắp biến toán học thành trò đùa. Waldo đã ở lại để giảng giải cho họ về tính siêu việt của π và sự vô lý trong "chứng minh" của Goodwin.


Và dự luật này cũng đã bị tờ báo Chicago Tribune chỉ trích

Bên cạnh đó, áp lực dư luận cũng đóng vai trò quan trọng. Tờ Chicago Tribune đã châm biếm rằng dự luận này sẽ ngay lập tức biến mọi vòng tròn bước vào Indiana có chu vi lớn hơn hoặc đường kính nhỏ đi. Ngoài ra, nếu π với giá trị là 3.2 vẫn còn khó tính, Quốc hội thậm chí sẽ cắt bớt số thập phân và gọi nó là 3. Cuối cùng, Thượng viện Indiana đã hoãn vô thời hạn dự luật mà không cần bỏ phiếu, nhờ sự kết hợp giữa lý lẽ khoa học và tiếng cười chế nhạo từ công chúng.

Tại sao π = 3.2 lại nguy hiểm đến vậy?

Quảng cáo

Sai lầm then chốt của Goodwin nằm ở việc thay thế π (3.14159…) bằng 3.2, vốn có thể được biểu diễn bằng một phân số đơn giản (16/5). Điều này khiến √π trở thành √(16/5) = 4/√5 và đây là một độ dài có thể dựng được bằng thước và compa. Tuy nhiên, đây chỉ là ảo tưởng toán học, việc thay đổi giá trị π để "giải quyết" bài toán đã bị chứng minh bất khả thi chẳng khác nào sửa lại thước đo để vừa vặn với quần áo.

Bên cạnh đó, nếu dự luật được thông qua, hậu quả sẽ vô cùng nghiêm trọng. Đầu tiên là hệ thống giáo dục sẽ phải thay đổi và giảng dạy một giá trị π sai lệch, làm hỏng nền tảng hình học. Hơn nữa, kỹ thuật và khoa học ứng dụng với việc xây cầu, chế tạo máy sẽ gặp rủi ro trong việc tính toán thiếu chính xác. Cuối cùng, và có lẽ là quan trọng nhất, là niềm tin vào toán học, vốn là một môn khoa học dựa trên tính khách quan, đúng sai sẽ bị suy yếu.

Câu chuyện "định nghĩa lại π bằng đạo luật" tại Indiana không chỉ là một giai thoại hài hước, mà còn là lời cảnh báo về những hiểm nguy khi chính trị can thiệp vào khoa học. Nó nhắc nhở rằng sự thật không phụ thuộc vào phiếu bầu khi dù 100% nghị sĩ đồng ý, π vẫn mãi là 3.14159. Hay việc giáo dục STEM phải được đóng vai trò ưu tiên để không còn ai dễ dàng tin vào những "phát minh" ngụy khoa học. Giống như Lindemann đã khép lại kỷ nguyên vuông hóa đường tròn bằng chứng minh năm 1882, Clarence Waldo đã dùng hiểu biết để ngăn Indiana viết nên chương sử "tròn méo" cho toán học. Bài học ấy vẫn nguyên giá trị ở năm 2025: Khoa học cần lắng nghe, không phải sắc lệnh.

Nguồn: Scientific America

Khóa học Machine Learning cơ bản- Khoa học dữ liệu - AI

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

==***==

Khoá học Quản trị Chiến lược Dành cho Lãnh đạo Doanh nghiệp

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

==***==

Nơi hội tụ Tinh Hoa Tri Thức - Khơi nguồn Sáng tạo

Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com

Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com

--- 

Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên ZALO!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên Facebook!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa đào tạo Power BI phân tích báo cáo để bán hàng thành công

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Bảo mật và tấn công Website - Hacker mũ trắng

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học ​

KHÓA HỌC LẬP TRÌNH PYTHON TỪ CƠ BẢN ĐẾN CHUYÊN NGHIỆP

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Lập trình Visual Foxpro 9 - Dành cho nhà quản lý và kế toán

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học hướng dẫn về Moodle chuyên nghiệp và hay

Xây dựng hệ thống đào tạo trực tuyến chuyên nghiệp tốt nhất hiện nay.

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

KHÓA EXCEL CHUYÊN NGHIỆP

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học AutoIt dành cho dân IT và Marketing chuyên nghiệp

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khoá học Word từ cơ bản tới nâng cao, học nhanh, hiểu sâu

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học hướng dẫn sử dụng Powerpoint từ đơn giản đến phức tạp HIỆU QUẢ

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Thiết kế, quản lý dữ liệu dự án chuyên nghiệp cho doanh nghiệp bằng Bizagi

Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng Power Query trong Excel

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Lập trình WEB bằng PHP từ cơ bản đến nâng cao

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng TableAU - Chìa khóa thành công!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng SPSS - Chìa khóa thành công!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học "Thiết kế bài giảng điện tử", Video, hoạt hình 

kiếm tiền Youtube bằng phần mềm Camtasia Studio

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ VIDEO CLIP CHO DÂN MARKETING CHUYÊN NGHIỆP

​​​​​

HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ QUẢNG CÁO VÀ ĐỒ HỌA CHUYÊN NGHIỆP VỚI CANVA

Hãy tham gia khóa học để trở thành người chuyên nghiệp. Tuyệt HAY!😲👍

 KHÓA HỌC VIDEO- XÂY DỰNG PHẦN MỀM QUẢN LÝ BẰNG MICROSOFT ACCESS

GOOGLE SPREADSHEETS phê không tưởng

Khóa hoc lập trình bằng Python tại đây

Hãy tham gia khóa học để biết mọi thứ

Để tham gia tất cả các bài học, Bạn nhấn vào đây 

Khóa học lập trình cho bé MSWLogo

Nhấn vào đây để bắt đầu học

Khóa học Ba, Mẹ và Bé - Cùng bé lập trình  TUYỆT VỜI

Khóa học sử dụng Adobe Presenter-Tạo bài giảng điện tử

Khóa học vẽ tạo giao diện demo cho website

Để thành thạo Wordpress bạn hãy tham gia khóa học 

Tham gia khóa học tại đây

Khóa học sử dụng Edmodo để dạy và học hiện đại để thành công

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

==***==

Bảo hiểm nhân thọ - Bảo vệ người trụ cột

Cập nhật công nghệ từ Youtube tại link: congnghe.hocviendaotao.com
Tham gia nhóm Facebook
Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com
Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com

Nguồn: Tinh Tế

Share !