Filibuster là gì mà có thể làm cho Chính phủ Mỹ bị đóng cửa?

Ngày 5/11 đánh dấu cột mốc 35 ngày chính phủ Mỹ đóng cửa, xác lập "kỉ lục" là đợt đóng cửa lâu nhất từ trước tới nay, phá luôn kỉ lục 34 ngày đóng cửa từng xảy ra từ ngày 21/12/2018 - 25/1/2019, cũng trong nhiệm kì đầu tiên của tổng thống Trump.

Đợt đóng cửa 34 ngày ở nhiệm kì trước của TT Trump là do quốc hội Mỹ không thỏa thuận được nguồn cấp vốn tạm thời để xây bức tường biên giới Mỹ - Mexico. Còn trong lần đóng cửa năm 2025 này, chính phủ Mỹ bắt đầu đóng cửa từ ngày 1/10 và tính tới 7/11 là đã bước qua ngày thứ 38, cũng do bất đồng về kế hoạch ngân sách tạm thời (CR - continuing resolution) đã không được Thượng viện thông qua.

Trong bài viết này mình sẽ không đề cập tới việc chính phủ Mỹ đóng cửa sẽ tác hại ra sao vì chuyên môn của mình không phải là quản lý hành chính công, mà nội dung bài viết này chủ yếu giải thích nguyên nhân vì sao chính phủ đóng cửa và Filibuster là gì mà có thể làm cho chính phủ bị đóng.

21 lần chính phủ Mỹ phải đóng cửa vì không phê duyệt được ngân sách hoạt động, lần ngắn nhất chỉ có 1 ngày, lần dài nhất là hiện nay đã qua tới ngày thứ 38.

12 dự luật ngân sách cho năm tài chính

Nước Mỹ bắt đầu năm tài chính mới từ ngày 1/10 hằng năm, nghĩa là năm tài chính 2026 đã bắt đầu từ ngày 1/10/25 và sẽ kết thúc ngày 30/9/26, do đó Hiến pháp Mỹ quy định 12 dự luật tài chính nhỏ (cấp vốn cho quốc phòng, giáo dục, công nông nghiệp, ngoại giao, giao thông vv và vv) phải được quốc hội thông qua trước ngày 1/10 hằng năm, để chính phủ liên bang có ngân sách hoạt động.

Với năm tài chính 2026, tất cả 12/12 dự luật ngân sách đó đều chưa được thông qua toàn bộ (được cả Lưỡng viện duyệt thông qua và tổng thống ký phê chuẩn) để cấp tiền cho chính phủ liên bang hoạt động hết năm tài chính 2026. Chính vì vậy một kế hoạch tạm thời là CR được trình lên quốc hội để tạm thời cấp ngân sách tới ngày 21/11/25, nhưng cũng bị ngưng lại vì đang dính filibuster.

Vì vậy, trước mắt phe Cộng hòa trình lên quốc hội kế hoạch ngân sách tạm thời (CR) để cấp ngân sách cho chính phủ hoạt động tới ngày 21/11 (trong lúc chờ họp và phê duyệt 9/12 dự luật ngân sách còn lại). Nhưng hiện nay kế hoạch ngân sách CR đó chưa được phê duyệt, đồng nghĩa với ngân sách không được giải ngân → chính phủ liên bang không có tiền để hoạt động nên phải tạm thời đóng cửa.

Filibuster là gì:

Trước đó, kế hoạch ngân sách CR đã được phê duyệt ở Hạ viện từ ngày 19/9, sau đó cần phải trình lên Thượng viện phê duyệt, theo lý thuyết thì chỉ cần 51/100 phiếu thuận là được phê duyệt. Tuy nhiên, Đảng Dân chủ (phe đối lập với phe Cộng hòa của tổng thống Trump) sử dụng 1 thủ thuật có tên là filibuster để ngăn chặn CR được thông qua.


Filibuster là quy tắc đã tồn tại hàng trăm năm ở quốc hội Mỹ (từ năm 1806), được lập ra để bảo vệ phe thiểu số. Như anh em đã biết thì Thượng viện Mỹ có 100 ghế tương ứng với 100 thượng nghị sĩ, gồm người của 2 đảng cầm quyền, tỉ trọng hiện nay là 53 ghế phe Cộng hòa (GOP), 45 ghế Dân chủ (DEM), ngoài ra còn có 2 nghị sĩ theo đảng phái tự do hoặc trung lập.

Trong Thượng viện Mỹ có 100 ghế tương ứng với 100 thượng nghị sĩ, chia làm 2 phe, phe nào chiếm quá bán thì gọi là phe đa số (Majority), hiện tại phe Cộng hòa là phe đa số với 53 ghế, người đứng đầu gọi là Lãnh đạo đa số Thượng viện (Senate Majority Leader), đương nhiệm là TNS John Thune.

Phe còn lại là thiểu số (Minority), hiện tại là đảng Dân chủ (DEM) với 45 ghế, đứng đầu là Lãnh đạo thiểu số Thượng viện (Senate Minority Leader), đương nhiệm là TNS Chuck Schumer. 2 ghế cuối cùng là TNS trung lập, họ có thể bỏ phiếu theo phe DEM hoặc theo phe DOP tùy mỗi lúc.

Mỗi khi cần phê duyệt các chính sách gì, ví dụ ngân sách hoạt động của chính phủ thì Thượng viện chỉ cần quá bán tức là 51/100 phiếu thuận là đủ, như hiện tại ở Thượng viện Mỹ thì phe GOP đang có 53 ghế, phe DEM là 45 ghế. Như vậy trên lý thuyết phe GOP có thể sử dụng 53 phiếu này để phê duyệt mọi chính sách họ đề ra, áp đảo và phủ quyết phe DEM.

Quảng cáo

Để ngăn chặn tình trạng phe thiểu số phải hoàn toàn phục tùng đa số, Quốc hội Mỹ lập ra quy tắc filibuster, cho phép 1 hoặc một nhóm nghị sĩ đứng lên và nói luyên tha luyên thuyên (*theo nghĩa đen luôn), là đứng nói không ngừng nhằm kéo dài hết giờ họp, để chặn quá trình bỏ phiếu diễn ra. Hiện tại filibuster đã bỏ ở Hạ viện, nhưng vẫn duy trì ở Thượng viện.

*Lấy ví dụ, năm 2013 để phản đối dự luật Obamacare được thông qua, thượng nghị sĩ Ted Cruz của phe Cộng hòa đã kích hoạt filibuster bằng cách đứng nói liên tục 21 tiếng để câu giờ, có lúc ông đọc cuốn sách tên là Green eggs and ham.

Khi filibuster được áp dụng (ở Thượng viện Mỹ) thì cần phải có ít nhất 60/100 phiếu thuận mới có thể áp đảo được filibuster để cho cuộc bỏ phiếu được thông qua, thay vì chỉ cần 51/100 là đủ. Trong khi đó hiện tại phe GOP chỉ có 53 ghế, còn thiếu ít nhất 7 ghế mới đủ 60, nghĩa là họ cần phải có thêm 7 thượng nghị sĩ của đảng đối lập hoặc trung lập cùng bỏ phiếu thuận.

*Trước đây muốn vượt qua filibuster phải cần tới ⅔ phiếu thuận (67/100), sau này quy tắc Rule XXII của Thượng viện được chỉnh sửa năm 1975 giảm số phiếu cần thiết xuống còn 3/5 phiếu thuận (60/100) là được.

Thượng nghị sĩ Chuck Schumer, lãnh đạo phe thiểu số Thượng viện.

Cụ thể ở lần bỏ phiếu gần nhất của Thượng viện Mỹ vừa mới được kích hoạt filibuster. Khi kế hoạch ngân sách tạm thời CR được trình lên Thượng viện thì thượng nghị sĩ Chuck Schumer (lãnh đạo của phe Dân chủ) đã kích hoạt filibuster bằng cách phản đối CR, nói rằng họ chỉ đồng ý phê duyệt CR chừng nào kế hoạch đó bổ sung thêm mục tài trợ vốn ACA (Luật Chăm Sóc Sức Khỏe Giá Rẻ – còn gọi là Obamacare). *TT Trump là người phản đối và muốn bãi bỏ Obamacare.

Quảng cáo

Hậu quả là CR không được thông qua, chính phủ Mỹ phải tạm thời đóng cửa từ ngày 1/10 tới nay, đã 37-38 ngày. Filibuster lúc này giống như một nút thắt nhỏ, có thể làm nghẽn cổ chai.

Có thể ngăn chặn filibuster không?

Cái chiêu trò filibuster đó nghe qua thì thấy vô lý quá, kích hoạt cái là làm chính phủ đóng cửa luôn, vậy thì có cách nào bỏ nó không? Câu trả lời là CÓ. Dù cho Tổng thống Trump muốn bỏ filibuster nhưng ngược lại Thượng viện Mỹ không muốn bỏ nó, trong khi Hạ viện Mỹ thì đã hủy bỏ filibuster từ 134 năm trước.



TNS John Thune, lãnh đạo phe Cộng hòa ở Thượng viện.

Để hủy bỏ filibuster mà phe DEM đang sử dụng, lãnh đạo phe phản đối (ở đây là thượng nghị sĩ John Thune - đảng Cộng hòa) cần phải đề xuất kích hoạt Nuclear Option (Lựa chọn Hạt nhân). Khi đó nếu có đủ 51/100 thượng nghị sĩ đồng ý (nhiều hơn càng tốt) thì filibuster sẽ bị vô hiệu quá, cuộc bỏ phiếu có thể được tiếp tục và nếu có từ 51 phiếu thuận trở lên thì kế hoạch CR sẽ được thông qua, không cần phải có đủ 60/100 phiếu.

Hiện tại phe Cộng hòa của TT Trump đang nắm 53/100 ghế trong Thượng viện, trên lý thuyết thì họ đã có đủ 51 phiếu đồng ý, tuy nhiên chỉ có khoảng 10-12 thượng nghị sĩ trong số 53 vị này là đồng ý "bấm nút" kích hoạt Nuclear Option để loại bỏ Filibuster, có tới 40 vị không đồng ý.

Lập luận của 40 TNS phe GOP phản đối "bấm nút hạt nhân" là vì nếu như loại bỏ filibuster, trong tương lai nếu phe Dân chủ chiếm đa số ghế Thượng viện (giả sử là 52 ghế DEM, 46 ghế GOP và 2 ghế trung lập) thì họ sẽ có thể sử dụng thế áp đảo 52 ghế của mình mà phê duyệt các chính sách, phe Cộng hòa phải hoàn toàn phục tùng, không thể chống cự. Bởi vì filibuster không còn nên chỉ cần 51/100 phiếu thuận là xong, không phải là 60/100 phiếu bầu.

Nhiệm kì của 1 thượng nghị sĩ kéo dài 6 năm và thời gian nhậm chức chồng chéo nhau, cứ 2 năm thì sẽ bầu lại ⅓ số ghế Thượng viện. Năm ngoái 2024 đã bầu mới ⅓ số ghế (33 thượng nghị sĩ), lần tới là năm 2026 sẽ bầu để thay ⅓ tương ứng với 33 số ghế nữa, đến 2028 tiếp tục thay ⅓ tương ứng với 34 ghế còn lại, cho nên không ai dám đảm bảo phe Cộng hòa sẽ tiếp tục giữ được thế đa số vào năm 2026-2028-2030.

Chính vì vậy 40 thượng nghị sĩ phe GOP lo ngại rằng nếu bây giờ hủy bỏ filibuster thì tới năm 2026 hoặc 2028, hoặc tương lai xa hơn là 2030 nếu phe DEM chiếm được thế đa số trong Thượng viện thì mọi quyết sách sẽ có lợi cho DEM mà GOP không phản đối được.

Đương nhiên, vì phe DEM đang sử dụng filibuster để chặn kế hoạch CR được duyệt cho nên họ là bên không muốn bãi bỏ filibuster → tất cả 45 thượng nghị sĩ phe DEM 2 thượng nghị sĩ độc lập đều phản đối Nuclear Option.

Khóa học Machine Learning cơ bản- Khoa học dữ liệu - AI

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

==***==

Khoá học Quản trị Chiến lược Dành cho Lãnh đạo Doanh nghiệp

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

==***==

Nơi hội tụ Tinh Hoa Tri Thức - Khơi nguồn Sáng tạo

Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com

Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com

--- 

Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên ZALO!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Hacker và Marketing từ A-Z trên Facebook!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa đào tạo Power BI phân tích báo cáo để bán hàng thành công

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Bảo mật và tấn công Website - Hacker mũ trắng

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học ​

KHÓA HỌC LẬP TRÌNH PYTHON TỪ CƠ BẢN ĐẾN CHUYÊN NGHIỆP

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Lập trình Visual Foxpro 9 - Dành cho nhà quản lý và kế toán

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học hướng dẫn về Moodle chuyên nghiệp và hay

Xây dựng hệ thống đào tạo trực tuyến chuyên nghiệp tốt nhất hiện nay.

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

KHÓA EXCEL CHUYÊN NGHIỆP

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học AutoIt dành cho dân IT và Marketing chuyên nghiệp

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khoá học Word từ cơ bản tới nâng cao, học nhanh, hiểu sâu

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học hướng dẫn sử dụng Powerpoint từ đơn giản đến phức tạp HIỆU QUẢ

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Thiết kế, quản lý dữ liệu dự án chuyên nghiệp cho doanh nghiệp bằng Bizagi

Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng Power Query trong Excel

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Lập trình WEB bằng PHP từ cơ bản đến nâng cao

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng TableAU - Chìa khóa thành công!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học Phân tích dữ liệu sử dụng SPSS - Chìa khóa thành công!

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học "Thiết kế bài giảng điện tử", Video, hoạt hình 

kiếm tiền Youtube bằng phần mềm Camtasia Studio

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

Khóa học HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ VIDEO CLIP CHO DÂN MARKETING CHUYÊN NGHIỆP

​​​​​

HƯỚNG DẪN THIẾT KẾ QUẢNG CÁO VÀ ĐỒ HỌA CHUYÊN NGHIỆP VỚI CANVA

Hãy tham gia khóa học để trở thành người chuyên nghiệp. Tuyệt HAY!😲👍

 KHÓA HỌC VIDEO- XÂY DỰNG PHẦN MỀM QUẢN LÝ BẰNG MICROSOFT ACCESS

GOOGLE SPREADSHEETS phê không tưởng

Khóa hoc lập trình bằng Python tại đây

Hãy tham gia khóa học để biết mọi thứ

Để tham gia tất cả các bài học, Bạn nhấn vào đây 

Khóa học lập trình cho bé MSWLogo

Nhấn vào đây để bắt đầu học

Khóa học Ba, Mẹ và Bé - Cùng bé lập trình  TUYỆT VỜI

Khóa học sử dụng Adobe Presenter-Tạo bài giảng điện tử

Khóa học vẽ tạo giao diện demo cho website

Để thành thạo Wordpress bạn hãy tham gia khóa học 

Tham gia khóa học tại đây

Khóa học sử dụng Edmodo để dạy và học hiện đại để thành công

Nhấn vào đây để bắt đầu khóa học

==***==

Bảo hiểm nhân thọ - Bảo vệ người trụ cột

Cập nhật công nghệ từ Youtube tại link: congnghe.hocviendaotao.com
Tham gia nhóm Facebook
Để tham gia khóa học công nghệ truy cập link: http://thuvien.hocviendaotao.com
Mọi hỗ trợ về công nghệ email: dinhanhtuan68@gmail.com

Nguồn: Tinh Tế

Share !